Стратешки интереси во Арктикот: Гренланд станува нов фокус на светските инвеститори

Само неколку месеци по првичните изјави на поранешниот претседател на САД, Доналд Трамп, во кои ја разгледуваше можноста американската влада да ја преземе контролата врз Гренланд, се појавија интересни активности од страна на некои од најбогатите луѓе во светот. Меѓу нив се Џеф Безос, Бил Гејтс и Мајкл Блумберг, кои започнаа да вложуваат во стратешки проекти на островот, богат со минерали и природни ресурси.

Роналд Лаудер, наследникот на богатството на козметичката компанија „Есте Лаудер“, често се споменува како една од клучните личности зад интересот на Трамп за Гренланд. Поранешниот советник за национална безбедност на Белата куќа, Џон Болтон, потврди за Форбс дека Лаудер имал влијание врз почетните размислувања на Трамп. Оттогаш, Лаудер инвестираше во локална компанија за флаширање вода, која е во косопственост на Јерген Вевер Јохансен, претседател на владејачката партија Сиумут во Нуук, и сопруга на министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Мотцфелд. Тие политички врски создадоа дополнителни прашања за можно влијание врз локалната економија и одлуките на островот.

Од 2019 година, Безос, Гејтс и Блумберг вложуваат во компанијата Коболд Металс, која се фокусира на истражување и експлоатација на ретки земни минерали, кои се критични за производството на електронски уреди. Истражувањата во Гренланд се спроведуваат со помош на вештачка интелигенција, овозможувајќи прецизни проценки на потенцијалните наоѓалишта. Во 2022 година, Сем Алтман, извршен директор на OpenAI, се приклучи како инвеститор во Коболд Металс.

Во меѓувреме, Питер Тиел, технолошки магнат поврзан со PayPal и Palantir, инвестираше во стартапот Praxis на почетокот од 2021 година. Целта на компанијата е изградба на технолошки напреден проект, наречен „град на слободата“, кој би можел да стане еден од симболите на иновации и развој во Гренланд.

Историјата на интересот за Гренланд од страна на американските бизнисмени започна уште во 2018 година. Џон Болтон, поранешен советник на Трамп, изјави дека еден од најблиските советници му предложил на претседателот САД да го купат островот, идеја што подоцна се поврза со Роналд Лаудер. Лаудер и Трамп имаат долга историја на професионални и лични врски, заедно студирале на бизнис-школата Вартон, а Лаудер години наназад поддржува конзервативни кандидати и иницијативи, вклучувајќи го и Трамп. Во март минатата година, тој донираше пет милиони долари на супер PAC што го поддржуваше Трамп.

Лаудер јавно ја изрази својата визија за Гренланд и неговите ресурси. Во февруари минатата година, тој изнесе сценарија во кои САД би можеле да го зголемат своето влијание врз островот без формално купување, вклучувајќи формирање трилатерален договор со Данска за арктичка соработка. Во исто време, Лаудер инвестираше и во проекти за хидроцентрали и инфраструктурни развојни планови преку конзорциумите „Гренланд девелопмент партнерс“ и „Гренланд инвестмент груп“.

Безос, Гејтс и Блумберг, преку фондови кои поддржуваат зелена енергија и иновации, учествуваа во финансирањето на Коболд Металс од 2019 година. Инвестициите беа значајни, вклучувајќи и рекапитализација во 2024 година, кога компанијата беше проценета на околу три милијарди долари. Алтман се приклучи во 2022 година преку својот фонд за ризичен капитал. Во моментов, Коболд Металс собира дополнителен капитал, отворајќи нови можности за милијардерите да се вклучат во проектите.

Иако Трамп повеќепати ја нагласуваше потребата од „контрола“ над Гренланд, официјално воената интервенција не беше опција, како што потврдија високи американски официјални лица. Сепак, Илон Маск јавно ја поддржуваше идејата за американска анексија на островот, истакнувајќи дека доколку Гренланд сака да биде дел од САД, тоа би било добредојдено.

Според експерти за арктичка безбедност, како Марк Јакобсен, стратегијата на милијардерите не е сосема економска. Станува збор за позиционирање и стекнување влијание преку блиски врски со клучни носители на одлуки. Присуството на Американци на Гренланд се зголемува, делумно поради новите директни летови меѓу Њујорк и Нуук, но мотивите на посетителите – дали се туристи или инвеститори – остануваат нејасни.

Иако првично Трамп ја намали идејата за купување на Гренланд, неговите последователни изјави за „апсолутна неопходност“ на американска контрола покажуваат дека интересот за овој стратегиски остров продолжува да биде дел од неговата политичка и економска агенда, а истовремено привлекува внимание и од водечките светски инвеститори.