Гренланд на „американска агенда“: Трамп размислува за купување, островот одбива продажба

Дискусиите околу можната куповина на Гренланд од страна на Соединетите Американски Држави предизвикаа нов бран на дипломатски тензии меѓу Вашингтон и Копенхаген. Додека Белата куќа ја објави намерата на американскиот претседател Доналд Трамп сериозно да разгледа опцијата за купување на најголемиот остров во светот, данските медиуми истовремено пренесуваат дека Гренланд не е на продажба и шпекулираат за потенцијалната цена на островот, која аналитичарите ја проценуваат на околу 50 милијарди долари. Според холандската финансиска група Рабобанк, оваа сума би значела околу еден милион долари по жител, при што Гренланд има околу 50.000 жители.

Иако многумина аналитичари сметаат дека директна американска анексија е малку веројатна, дипломатските маневри се реалност која може да внесе нови предизвици. Рабобанк оценува дека пристапот на Трамп често се карактеризира како комбинација од закана и награда, па така можеби ќе се види повеќе „морков“ во случајот со Гренланд. Данскиот новинарски портал БТ истакнува дека, иако трансакцијата изгледа нереално, идејата за купување на островот предизвикува внимание и размислување, особено поради можноста за идни независни одлуки на Гренланд според данскиот устав и закони.

Некои дански и гренландски функционери, како што е градоначалникот на Нук, Аварак Олсен, јасно ја отфрлија можноста за продажба, оценувајќи ја како навредлива и неприфатлива за граѓаните кои живеат на островот. Олсен посочи дека американските понуди биле отфрлени уште минатата година и дека Гренландците сакаат да го зачуваат својот суверенитет. Меѓутоа, американскиот притисок и заканата од анексија предизвикаа внатрешни разлики меѓу гренландските и данските лидери. На состанокот на Комитетот за надворешна политика на данскиот и гренландскиот парламент се појави предлог за воспоставување директен дијалог меѓу Нук и Вашингтон, што би било спротивно на данскиот устав, кој налага дека целото надворешно политичко дејствување се спроведува преку данската влада.

Предлогот дојде од редовите на гренландската опозиција, која ја поддржува независноста, а на состанокот се појавија и гласови на членови на владејачката коалиција, што изненади дел од данските лидери. Пипалук Линге, претседателка на Комитетот за надворешни работи и безбедност на гренландскиот парламент, нагласи дека Гренландците се возрасни и способни сами да разговараат со други држави, без да се држат за рака со данските министри.

Состанокот, како што пренесува „Јиландс-Постен“, бил обележан со лоша атмосфера и обвинувања дека данските лидери кријат релевантни информации, па расправијата на крајот довела до повлекување на данските пратеници. Министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Мотцфелд, изјави дека веќе воспоставила директна линија на комуникација со САД и дека Гренланд и Америка остануваат пријатели и сојузници, посочувајќи дека наредниот состанок со САД би можел да доведе до нормализација на односите.

Данската влада, сепак, е критикувана од опозицијата, која смета дека премиерката Мете Фредериксен требало да заземе поцврст став во однос на тврдењата на Трамп. Лидерот на Данска народна партија, Мортен Месершмит, оцени дека воопшто нема потреба од средба со американскиот министер за надворешни работи и истакна дека единствената реакција треба да биде целосно отфрлање на барањата за купување на островот.