Изборите доаѓаат и си одат, но младите сè уште чекаат вистинска шанса

Во земја каде што младоста одамна стана синоним за разочараност, изборите се претвораат во празник на старите навики. Исти лица, исти слогани, исти ветувања за „нов почеток“. Додека политичарите ги лепат постерите, младите ги полнат автобусите за Германија, Словенија и Холандија. Само во последните пет години, според податоците на Евростат, над 80.000 млади лица ја напуштиле Македонија.

Парите денес не се проблем на креативноста, туку на пристапот. Земете го примерот на неколку стартапи во Скопје и Битола — компании кои успеале да се развијат не благодарение на системот, туку и покрај него. Еден млад ИТ-претприемач ми рече: „Не ми треба државна помош, ми треба државата да не ми пречи.“

Политичарите често зборуваат за младите како „иднина“, но ретко кога им ја оставаат сегашноста. Кога ќе се објави јавен повик за поддршка на млади претприемачи, во првите десет апликанти се најдуваат имиња блиски до партиите. Кога ќе се вработи некој во јавна институција, често се прашува кој стои зад него, не што знае.

Во меѓувреме, тие што се дрзнуваат да почнат нешто свое, се борат со бирократија која им бара повеќе документи отколку идеи. За да регистрираш фирма, да извадиш дозвола или да добиеш субвенција, потребно е повеќе време отколку да ја изградиш самата бизнис-идеја.

Но, има и светли примери. Во Кочани неколку млади луѓе отворија иновативен co-working простор, финансиран од сопствен џеб, каде што денес работат десетици фриленсери. Во Прилеп, група на студенти создадоа еко-бренд за органска козметика што веќе извезува во Словенија. Тоа се луѓе кои не чекаат „промена“ – тие ја создаваат.

Во изборни кампањи, младите се бројка, не сила. Но кога ќе престанат да гласаат од инат и ќе почнат да гласаат од интерес – од интерес за чесна конкуренција, транспарентна економија и нормална држава – тогаш политиката ќе мора да се промени.

Економијата не е магија, таа е последица на вредности. Ако сакаме силен бизнис-сектор, мора да создадеме средина каде што трудот се наградува повеќе од лојалноста, а идејата вреди повеќе од партиската книшка.

И можеби тогаш, на некои идни избори, ќе се појават нови имиња – луѓе кои не ветуваат чуда, туку резултати. Луѓе кои ќе покажат дека политиката не мора да биде препрека за успех, туку алатка за фер шанса.

Николова К.