Ново поглавје во односите меѓу САД и Кина: насмевка што ја стопли геополитиката

Во јужнокорејската воздухопловна база Гимхе, под тивкото брмчење на моторите на авионот Ер Форс Уан, се случи момент кој многумина го опишаа како „дипломатско затоплување“. Доналд Трамп и Си Џинпинг се сретнаа, се насмевнаа и се ракуваа со искрена топлина што го привлече вниманието на целиот свет. Тоа беше сцена која, барем за кратко, го намали чувството на глобална неизвесност и ги врати очекувањата дека двете најмоќни економии на планетата можат повторно да соработуваат наместо да се судираат.

По речиси двочасовен разговор, американскиот претседател објави дека е постигнат „значаен договор“ кој може да означи пресврт во економските односи меѓу Вашингтон и Пекинг. Според најавите, Кина ќе ги обнови купувањата на американска соја и други земјоделски производи, ќе се намалат ограничувањата за извоз на ретки минерали, а ќе се преземат и заеднички мерки против прекурсорите на фентанил – синтетичкиот опиоид кој претставува сериозен проблем за САД. „Имаме договор“, изјави Трамп со видлива самоувереност, нагласувајќи дека нема големи пречки, туку многу добра волја и „план кој ќе трае долго“.

Како гест на доверба, тој веднаш најави преполовување на царината на производите поврзани со фентанил, од 20 на 10 проценти. Иако останатите царини за кинескиот увоз сè уште ќе останат во сила, овој потег се толкува како сигнал дека двете страни се подготвени за постепено приближување, а не за нов трговски судир. За разлика од острите пораки што ги разменуваа минатата година, атмосферата во Гимхе била пријателска, со насмевки, учтиви зборови и внимателно избрани фрази што ја откриваат промената во тонот.

„Беше добра средба за две големи, моќни земји. Така треба да се сложуваме“, рече Трамп по состанокот. Од другата страна, Си возврати со дипломатска топлина, потенцирајќи дека Кина и САД треба да бидат партнери, а не ривали. „Историјата нè учи дека нашите две земји можат да напредуваат заедно и дека кога соработуваме – целиот свет добива“, порача кинескиот лидер, кој зборуваше со мирен, но сигурен тон.

Средбата дојде по повеќемесечен период на остри изјави, закани со нови царини и економски притисоци. Само пред неколку недели, Трамп предупреди дека ќе воведе 100% давачка на кинескиот увоз, како одговор на ограничувањата за американската соја и ретките минерали. Сега, изгледа дека двете страни решиле да ја сменат стратегијата – од ескалација кон прагматичен дијалог. Како симбол на новиот курс, најавени се и реципрочни посети: Трамп ќе ја посети Кина во април, а Си ќе отпатува за Вашингтон подоцна во годината.

Во текот на разговорот, не биле отворено споменати некои од најчувствителните теми како Тајван, Северна Кореја или блиската соработка меѓу Кина и Русија. Сепак, Трамп откри дека „разговорот бил исклучително конструктивен“ и дека Си изразил подготвеност за заедничка работа и околу прашањето со Украина. „Тој ќе ни помогне и ќе работиме заедно“, изјави американскиот претседател, додавајќи дека чувствува дека „се отвора нова страница“.

Оваа средба, велат аналитичарите, не е само дипломатска формалност, туку потенцијално историски момент што може да ја редефинира динамиката меѓу Вашингтон и Пекинг. По години на студени односи – од трговските војни, преку обвинувањата за пандемијата, па сè до шпионските инциденти – сега двете сили покажуваат волја да го намалат притисокот и да пронајдат заеднички интерес.

„Светот има многу проблеми“, рекол Си во завршниот дел од средбата. „Но, кога Кина и САД работат заедно, можеме да направиме големи работи.“
Трамп, насмевнувајќи се, возвратил со кратка, но симболична реченица:
„И тоа ќе го сториме.“