„Млади, амбициозни и под притисок: Како инфлацијата ја менува играта за младите претприемачи?“

Инфлацијата не ги погодува само потрошувачите – таа има огромно влијание и врз бизнис-секторот, особено врз младите претприемачи кои се на почетокот на својата деловна приказна. Со зголемените трошоци за суровини, намалената куповна моќ на потрошувачите и несигурноста на пазарот, многумина од нив се соочуваат со тешки одлуки: Дали да ги зголемат цените и да ризикуваат да изгубат клиенти? Дали да инвестираат во развој или да се задржат на веќе постојното? Дали вреди да останат во Македонија или можностите во странство се попривлечни?

За да добиеме подобар увид во оваа тема, разговараме со Александар Трајков, економист и финансиски аналитичар со искуство во советување на мали и средни бизниси.

Господине Трајков, како инфлацијата најмногу ги погодува младите претприемачи?

Младите претприемачи се веројатно една од најранливите категории во оваа економска криза. За разлика од големите компании, кои имаат финансиски резерви и воспоставени односи со добавувачи, младите бизнисмени често немаат доволно капитал за да го издржат растот на трошоците.

Една од најголемите пречки е порастот на цените на суровините и оперативните трошоци. Ако водите мал бизнис, на пример, продавница за рачно изработени производи или кафе-бар, забележувате дека цените на сите основни материјали – од кафето до пакувањето – постојано растат. Истовремено, куповната моќ на потрошувачите опаѓа, што значи дека не можете едноставно да ги зголемите цените и да очекувате дека луѓето ќе продолжат да купуваат како порано.

Дополнителен проблем е зголемувањето на каматните стапки, што го отежнува пристапот до кредити. Многу млади луѓе стартуваат бизнис со заем или со минимален почетен капитал. Сега, ако им треба дополнителен финансиски поттик, тие се соочуваат со многу повисоки камати отколку пред неколку години, што може да биде фатално за развојот на бизнисот.

Дали младите претприемачи ги зголемуваат цените или бараат алтернативни решенија?

Повеќето од нив се наоѓаат во дилема – ако ги зголемат цените, ризикуваат да изгубат клиенти; ако ги задржат истите цени, нивните маржи стануваат премали и работењето станува неодржливо.

Некои претприемачи се обидуваат да го решат овој проблем преку оптимизација – намалување на трошоците каде што е можно, барање поевтини добавувачи или промена на стратегијата. На пример, некои брендови што продаваат рачно изработени производи почнуваат да користат поекономични материјали, додека рестораните го скратуваат менито за да избегнат вишок трошоци.

Исто така, забележуваме зголемување на дигитализацијата – наместо физички продавници, младите претприемачи сè повеќе инвестираат во онлајн продажба за да ги намалат фиксните трошоци.

Дали инфлацијата ги одвраќа младите од нови инвестиции?

Да, и тоа е еден од најголемите проблеми. Во нормални услови, претприемачите размислуваат за проширување – нови производи, нови пазари, нови инвестиции. Но сега, многумина од нив се принудени да бидат многу претпазливи.

Ризикот е голем: ако инвестирате во нешто ново, не можете да бидете сигурни дека куповната моќ на потрошувачите ќе ви дозволи да ја повратите инвестицијата. Голем дел од младите бизнисмени сега се фокусираат на одржување на бизнисот наместо на проширување, што на долг рок може да го забави економскиот раст.

Какви се предизвиците со работната сила? Дали младите претприемачи имаат проблеми со задржување на вработените?

Ова е уште еден сериозен предизвик. Со растот на животните трошоци, вработените очекуваат повисоки плати, но младите претприемачи ретко имаат можност да ги исполнат тие барања. Ако не можат да понудат поконкурентни плати, ризикуваат да ги изгубат најдобрите работници, кои ќе побараат подобро платени позиции во поголеми компании или во странство.

За да ги задржат вработените, некои мали бизниси се обидуваат да нудат дополнителни бенефиции, како флексибилно работно време или можност за работа од дома, но тоа не секогаш е доволно.

Дали младите претприемачи размислуваат за преселба во странство?

Да, и тоа е една од најголемите опасности за економијата. Ако младите, иновативни претприемачи ја напуштат земјата, тоа ќе значи помалку нови бизниси, помалку работни места и побавен економски развој.

Некои од нив веќе гледаат можности во странство – било преку отварање на онлајн бизниси што им овозможуваат да работат за странски клиенти, било преку целосно преселување.

Што би им препорачале на младите претприемачи за да се справат со овие предизвици?

Прво, треба да бидат флексибилни и да ги прилагодат своите бизнис-модели на новите услови. Инфлацијата е непредвидлива, но оние што успеваат да најдат алтернативни решенија – било преку оптимизација на трошоците, било преку нови пазари – ќе имаат поголеми шанси за опстанок.

Второ, треба да размислуваат долгорочно. Можеби сега не е најдобриот момент за големи инвестиции, но ако внимателно ги следат економските трендови, ќе можат да препознаат вистинскиот момент за проширување.

И трето, да бараат поддршка – било преку стартап-заеми, било преку здружувања со други млади претприемачи за да ги намалат трошоците и да го олеснат работењето.

Заклучок:

Младите претприемачи во Македонија се наоѓаат пред сериозни предизвици, но оние што успеваат да се адаптираат имаат можност да создадат одржливи и успешни бизниси. Прашањето е – дали економската ситуација ќе им дозволи да останат тука, или ќе бараат подобри услови надвор од границите?