Турските пазари под удар поради регионалните тензии и растот на цените на нафтата

Турските финансиски пазари се најдоа под силен притисок на почетокот на неделата, откако растечките тензии околу Иран предизвикаа поширока распродажба на средства во регионот и ја натераа централната банка активно да интервенира за стабилизација на националната валута.

Главниот берзански индекс на Borsa Istanbul забележа остар пад веднаш по отворањето, губејќи над пет проценти од вредноста, пред делумно да ги намали загубите подоцна во текот на денот. Турската лира остана релативно стабилна во однос на доларот, што аналитичарите го припишуваат на координирани интервенции на финансиските институции и властите.

Според Mehmet Gerz, извршен директор на Osmanli Portfoy, почетниот пад бил резултат на панична распродажба, по што пазарите почнале постепено да се стабилизираат. И покрај општата негативна динамика, некои акции покажаа отпорност. Меѓу нив беше и државниот одбранбен концерн Aselsan Elektronik Sanayi, чија вредност значително порасна, поттикната од очекувањата дека зголемените регионални безбедносни ризици ќе ја зголемат побарувачката за одбранбена технологија.

Истовремено, приносите на обврзниците во турска лира се зголемија поради стравувањата дека конфликтот може дополнително да ја влоши инфлацијата во економија која е силно зависна од увоз на енергенси. Растот на цените на нафтата се смета за дополнителен ризик што може да ја ограничи можноста за олабавување на монетарната политика во блиска иднина.

Во обид да ја стабилизира валутата, домашните банки продале милијарди долари, додека Central Bank of the Republic of Turkey презела низа мерки на девизниот и деривативниот пазар. Властите претходно објавија и пакет регулаторни мерки за намалување на пазарната нестабилност, вклучително и привремена забрана за кратки продажби и олеснување на правилата за одржување на капитал за инвеститорите.

Централната банка дополнително ја заостри монетарната политика преку индиректно зголемување на каматните трошоци за финансирање на банкарскиот систем. Истовремено, најави девизни термински трансакции во лири, издавање ликвидносни инструменти за повлекување вишок пари од системот и зголемено купување обврзници деноминирани во домашна валута.

Според Onur Ilgen од MUFG Bank Turkey, продажбата на девизи од страна на централната банка може да помогне во стабилизирање на лирата, но обврзниците најверојатно ќе останат под притисок поради построгите финансиски услови и влошените инфлаторни очекувања, дополнително засилени од растот на цените на нафтата.

Цената на нафтата Брент веќе бележи двоцифрен раст и се приближува до 80 долари за барел, што значително ја менува инфлаторната перспектива за Турција. Претходните проекции на централната банка се темелеа на значително пониска просечна цена на енергенсите, па новите услови го зголемуваат ризикот од повисока инфлација од очекуваното.

Економистот Fatih Akcelik од JPMorgan Chase & Co. предупредува дека зголемувањето на цената на суровата нафта директно се пренесува врз потрошувачките цени. Според неговите проценки, секое зголемување од 10 долари по барел може да ја зголеми инфлацијата за повеќе од еден процентен поен во рок од една година. Поради тоа, се ревидираат и прогнозите за инфлацијата во наредниот период.

Зголемената неизвесност околу регионалната безбедност дополнително го засилува притисокот врз турската економија, особено поради нејзината зависност од увоз на енергенси и чувствителноста на финансиските пазари на геополитички ризици. Во вакви услови, се очекува централната банка да биде повнимателна со идните одлуки за каматните стапки.

Геополитичката ситуација дополнително се влошува и поради политичките изјави од Вашингтон, каде што Donald Trump повторно повика на промени во иранското раководство, додека Техеран останува на своите позиции. Овој развој дополнително ја зголемува неизвесноста на финансиските пазари и го засилува ризикот од нови економски потреси во регионот.