Ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток ги турна цените на горивата на повеќегодишен максимум

Цените на горивата нагло пораснаа на почетокот на неделата, откако ескалацијата на воениот конфликт на Блискиот Исток ја зголеми загриженоста за сериозни прекини во извозот од рафинериите во Персискиот Залив. Пазарите реагираа бурно, при што најсилен раст беше забележан кај дизелот, кој значително ја надмина динамиката на поскапувањето на суровата нафта.

Фјучерсите за дизел, на отворањето скокнаа до нивоа што не се видени речиси две години, со раст од околу 17 проценти, пред дел од добивките подоцна да се намалат. Во исто време, цената на нафтата Брент порасна за околу 13 проценти, додека авионското гориво и мазутот исто така бележеа значително поскапување. Пазарните движења укажуваат на страв од подолгорочни нарушувања во снабдувањето, особено поради стратешкото значење на транспортните рути во регионот.

Клучниот фактор што ја поттикна нестабилноста е практичното запирање на танкерскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец, една од најважните поморски артерии за глобалната енергетска трговија. Прекините следуваат по воздушните напади врз Иран и последователните одмазднички акции, што дополнително ја зголеми неизвесноста околу времетраењето на конфликтот и неговото влијание врз глобалните испораки на енергенси.

Регионот на Блискиот Исток има клучна улога не само како извозник на сурова нафта, туку и како центар за модерни рафинерии кои произведуваат дизел, авионско гориво и петрохемиски производи. Истовремено, Иран е еден од најголемите светски извори на мазут. Значителен дел од светската трговија со горива поминува токму низ Ормускиот Теснец, што значи дека секое подолготрајно нарушување може да има далекусежни последици за глобалните пазари.

Дополнителен сигнал за напнатоста на пазарот е зголемената т.н. „беквардација“, состојба во која горивото за непосредна испорака е поскапо од она за подоцнежни термини. Овој феномен укажува на силна моментална побарувачка и страв од краткорочен недостиг. Истата динамика беше забележана и кај мазутот, додека цените на течниот нафтен гас, метанолот и битуменот исто така бележат нагорен тренд.

Минатата година преку Ормускиот Теснец се извезувале околу 3,5 милиони барели рафинирани нафтени производи дневно, што ја нагласува огромната зависност на глобалниот пазар од стабилноста на овој теснец. Засега нема информации за сериозни оштетувања на рафинериите во регионот, но самото ограничување на транспортот е доволно за да создаде силен ценовен притисок.

Аналитичарите предупредуваат дека доколку прекините продолжат подолг период, ефектите може да се почувствуваат низ целиот свет, особено во транспортниот сектор и индустриите зависни од нафтени деривати. Пазарите внимателно ја следат ситуацијата, бидејќи секое ново влошување на безбедносните услови може дополнително да ја засили ценовната нестабилност и да предизвика нов бран поскапувања на глобално ниво.