Црниот пазар и недостатокот на инспекции го загрозуваат квалитетот на маслиновото масло во Европа

Европската Унија увезува значителна количина маслинки и маслиново масло, кои сочинуваат околу девет проценти од вкупното годишно производство на оваа прехранбена стока. Најголемиот дел од увозот, околу 75 проценти, доаѓа од Тунис, земја која по рекордната жетва се надева да го зголеми својот извоз кон ЕУ. Овој тренд на растечки увоз, сепак, го открива сериозниот недостаток на контроли за безбедноста на храната, особено за пестицидите и други загадувачи.

Европската канцеларија за ревизија (ЕКА) во својот извештај истакнува дека контролите на границите се или минимални или воопшто не постојат. Белгија не предвидува никакви посебни проверки на граничните премини, додека во Шпанија систематското тестирање на увозното масло за загадувачи е практично незначително. Од 2018 до 2023 година, само три примероци биле тестирани за остатоци од пестициди, а 50 примероци за други загадувачи. Италија, која заедно со Шпанија и Грција произведува повеќе од 90 проценти од маслиновото масло во ЕУ, не спровела никакви испитувања на увозот во 2023 и 2024 година. Грција вовела посебни гранични контроли дури во 2024 година.

Проблемот станува уште позначаен во светло на фактот дека Тунис планира да ја удвои сегашната квота на извоз од 100.000 тони. Европската комисија веќе реагираше, побарајќи од земјите-членки дополнителни информации и подетални анализи за тоа како ги проценуваат ризиците поврзани со увозот. Ова предизвика загриженост кај земјоделските организации, особено во Италија, каде традиционалното производство на маслиново масло е многу значајно за економијата.

Јурај Иванковиќ, хрватски производител на маслиново масло и член на Загрепскиот институт за маслинки, нагласува дека маслиновото масло е едно од најчесто фалсификуваните прехранбени производи во светот. Според него, главниот проблем не се наоѓа во големите малопродажни синџири, туку во неофицијалните канали на продажба. Потрошувачите често купуваат масло од семејства или познаници, под претставата дека станува збор за „домашно“ и квалитетно масло, иако тие продукти честопати не се тестирани или правилно спакувани.

Ситуацијата покажува дека растечкиот увоз од трети земји, особено од региони како Тунис, создава нови ризици за квалитетот и безбедноста на маслиновото масло на пазарот на ЕУ. Европската комисија и земјите-членки се соочуваат со предизвикот да воведат посериозни инспекции и мерки за да се заштитат потрошувачите и да се зачува интегритетот на традиционалните производи од јужната Европа.