Инфлацијата се смирува, но храната останува ризик за еврозоната

Инфлациските притисоци во еврозоната значително ослабнаа на почетокот на годината, покажуваат најновите податоци на Европскиот завод за статистика – Евростат. Во јануари е забележано видливо забавување на растот на цените, пред сè како резултат на остриот пад на цените на енергијата, кој успеа да го неутрализира посилниот раст кај дел од прехранбените производи, особено свежата храна.

Според хармонизираниот индекс на потрошувачки цени (HICP), кој се користи за споредување на инфлацијата меѓу земјите членки, годишната стапка на инфлација во еврозоната во јануари изнесувала 1,7 проценти. Ова претставува јасно забавување во однос на крајот на минатата година, кога цените беа за околу 2,0 проценти повисоки во споредба со истиот период една година претходно.

Евростат во меѓувреме ја примени и ажурираната методологија за пресметка на инфлацијата, со што европската статистика се усогласува со најновите меѓународни стандарди усвоени од Статистичката комисија на Обединетите нации. Според старата методологија, инфлацијата во декември би изнесувала 1,9 проценти, што значи дека новиот начин на пресметка нуди понијансиран и попрецизен увид во движењето на цените.

Клучната новина во методологијата е појасното раздвојување меѓу стоките и услугите, таму каде што тоа е возможно, како и воведувањето нови класи и подкласи, особено кај услугите. Така, за првпат подетално се следат сегменти како поправки, одржување, инсталација и изнајмување на производи. Во транспортниот сектор, покрај патничкиот превоз, сега се вклучени и трошоците за достава, а воведена е и нова категорија која ги опфаќа личната нега, социјалната заштита и разните стоки и услуги.

Со примена на прилагодената методологија, јануарската инфлација се спушти на најниското ниво од септември 2023 година, кога исто така беше регистриран годишен раст на цените од 1,7 проценти. Ова ниво е под целта на Европската централна банка, која стабилноста на цените ја дефинира како инфлација од околу два проценти на среден рок.

И покрај општото забавување, одредени категории и натаму вршат притисок врз потрошувачките трошоци. Најизразен раст е забележан кај свежата храна, чија цена во јануари пораснала за 4,4 проценти во споредба со истиот месец лани. Тоа претставува забрзување во однос на декември, кога, според ревидираните податоци, цените беа повисоки за 3,5 проценти на годишно ниво, што укажува дека инфлаторните ризици не се целосно елиминирани, туку сè уште се концентрирани во одделни сегменти од потрошувачката кошничка.