Македонскиот банкарски сектор продолжува да бележи раст на активата, капиталот и кредитната активност, но финансиските резултати за првите девет месеци од 2026 година покажуваат дека поголемиот обем на работење не значи и поголема добивка. Иако банките оствариле значителен профит, нивната вкупна заработка е пониска во споредба со истиот период минатата година, што укажува на зголемен притисок врз профитабилноста.

Според податоците од финансиските извештаи на 13 банки што работат во Македонија, вкупната нето-добивка во периодот од јануари до септември достигнала 224,4 милиони евра. Во истиот период од 2025 година банкарскиот сектор остварил 235,1 милиони евра, што значи дека годинава заработката е намалена за 10,7 милиони евра, односно за 4,58 проценти.

Ваквите резултати покажуваат дека банките и понатаму остваруваат висока добивка, но истовремено се соочуваат со растечки трошоци што влијаат врз конечниот финансиски резултат. И покрај зголемените приходи од камати и поголемиот обем на кредитирање, повисоките расходи за камати, оперативните активности и провизиите придонеле за намалување на профитот.

Најголема добивка во првите девет месеци остварила Комерцијална банка АД Скопје, која ја задржува водечката позиција според профитабилноста. На второто место се наоѓа НЛБ Банка, додека третата позиција ја зазема Стопанска банка АД Скопје. Овие три банки и понатаму имаат значајна улога во вкупните финансиски резултати на банкарскиот сектор.

Иако добивката бележи намалување, останатите показатели упатуваат на проширување на банкарското работење. Вкупната актива на банките на крајот од септември достигнала 15,78 милијарди евра, што претставува зголемување од 1,45 милијарди евра во споредба со истиот период минатата година.

Во септември 2025 година вкупната актива изнесувала 14,33 милијарди евра, што значи дека за една година е забележан раст од приближно 10,1 процент. Ова зголемување покажува дека банкарскиот сектор продолжува да го проширува обемот на средствата со кои располага и да ја зацврстува својата позиција во домашниот финансиски систем.

Најголема актива има Комерцијална банка АД Скопје, со приближно 3,25 милијарди евра. Следуваат Стопанска банка АД Скопје со околу 2,61 милијарди евра и НЛБ Банка со приближно 2,60 милијарди евра. Разликата меѓу второпласираната и третопласираната банка е минимална, што укажува на нивната слична големина според овој показател.

Растот на активата е значаен бидејќи ја одразува големината на средствата што ги поседуваат банките, вклучително и кредитните пласмани, паричните средства и другите финансиски инструменти. Сепак, самото зголемување на активата не е доволен показател за успешноста на работењето, бидејќи за оценување на финансиската состојба се важни и квалитетот на средствата, трошоците и остварената добивка.

Позитивни движења се забележуваат и кај капиталот на банкарскиот сектор. На крајот од септември вкупниот капитал на банките достигнал приближно 2,19 милијарди евра, што укажува на дополнително зајакнување на нивната капитална основа.

Зголемувањето на капиталот има особено значење за стабилноста на финансискиот систем, бидејќи тој претставува важна заштита од потенцијални загуби и овозможува поголема способност за апсорбирање на финансиски ризици. Посилната капитална позиција истовремено создава простор за понатамошно кредитирање, доколку се исполнети соодветните регулаторни и деловни услови.

Еден од најзначајните показатели за движењата во банкарскиот сектор е растот на кредитната активност. Според објавените податоци, кредитите и побарувањата од клиенти продолжиле да се зголемуваат, што покажува дека банките имаат сè поголема улога во финансирањето на граѓаните и компаниите.

Зголеменото кредитирање може да биде поврзано со поголема побарувачка за станбени и потрошувачки кредити, како и со потребите на компаниите за инвестиции, ликвидност и проширување на работењето. Сепак, достапните податоци не овозможуваат прецизно да се утврди кој дел од кредитниот раст произлегува од домаќинствата, а кој од корпоративниот сектор.

За банките, поголемото кредитно портфолио вообичаено создава можности за повисоки каматни приходи. Но конечниот ефект врз профитабилноста зависи од разликата меѓу каматите што ги наплатуваат од клиентите и трошоците што ги имаат за обезбедување средства.

Токму тука се забележува една од главните карактеристики на резултатите за 2026 година. Иако приходите од камати се зголемиле, растот на расходите го ограничил позитивниот ефект врз добивката. Тоа покажува дека проширувањето на кредитирањето не мора автоматски да резултира со повисок профит.

Значаен дел од банкарското работење претставуваат и депозитите на граѓаните и компаниите. Според објавените податоци, нивниот вкупен износ на крајот од септември достигнал приближно 10,86 милијарди евра.

Депозитите се еден од главните извори на финансирање на банките, бидејќи овозможуваат прибирање средства што потоа можат да се користат за кредитирање и други финансиски активности. Нивното зголемување може да придонесе за поголема ликвидност и стабилност на банкарскиот систем.

Истовремено, депозитите создаваат и трошоци за банките, особено кога се зголемуваат каматните стапки што им се исплаќаат на штедачите. Затоа растот на депозитната база може да има двоен ефект: од една страна обезбедува повеќе средства за работење, а од друга ги зголемува обврските кон клиентите.

Разликата меѓу приходите и расходите од камати е еден од најважните фактори што влијаат врз профитабилноста на банките. Доколку трошоците за прибирање средства растат побрзо од приходите што се остваруваат преку кредитирањето, банките можат да забележат намалување на добивката дури и во период на зголемена деловна активност.

Покрај каматните расходи, врз финансиските резултати влијаат и оперативните трошоци. Одржувањето на филијалите, платите на вработените, инвестициите во информатички системи и исполнувањето на регулаторните барања претставуваат значителни расходи во работењето на современите банки.

Во последните години дигитализацијата дополнително ја менува структурата на банкарските трошоци. Развојот на мобилното и електронското банкарство бара континуирани вложувања во технологија, безбедност и модернизација на услугите. Иако ваквите инвестиции можат долгорочно да ја подобрат ефикасноста, во одредени периоди тие создаваат дополнителен финансиски товар.

За граѓаните, резултатите од банкарскиот сектор се важни бидејќи можат да влијаат врз условите за штедење и кредитирање. Сепак, намалувањето на вкупната добивка само по себе не значи дека банките ќе ги зголемат каматите или провизиите, бидејќи таквите одлуки зависат од повеќе пазарни и регулаторни фактори.

За компаниите, пак, продолжувањето на кредитниот раст е значајно бидејќи банкарското финансирање останува важен извор на средства за инвестиции и тековно работење. Достапноста на кредити и нивната цена имаат директно влијание врз можностите за деловен развој, особено кај малите и средните претпријатија.

Сепак, при оценувањето на резултатите треба да се направи разлика меѓу големината на банкарскиот сектор и неговата профитабилност. Поголемата актива, капиталот и депозитите укажуваат на проширување на финансискиот систем, додека намалувањето на добивката покажува дека банките задржуваат помал дел од приходите по покривањето на расходите.

Податоците за првите девет месеци од 2026 година затоа прикажуваат банкарски сектор што продолжува да расте, но работи во услови на зголемен трошочен притисок. Вкупната добивка од 224,4 милиони евра и понатаму претставува значителен финансиски резултат, иако е пониска од минатогодишната.

Во наредниот период, важен показател ќе биде дали банките ќе успеат да го задржат растот на кредитирањето и депозитите, а истовремено да ги контролираат расходите. Односот меѓу овие фактори ќе има клучно значење за профитабилноста на секторот до крајот на годината.

Резултатите потврдуваат дека македонските банки располагаат со значителни финансиски средства и продолжуваат да ја прошируваат својата деловна активност. Но тие истовремено покажуваат дека растот на банкарскиот сектор не секогаш се претвора во поголема заработка, особено кога трошоците растат побрзо од приходите.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *