Компанијата Anthropic, која за краток период стана еден од највлијателните играчи во индустријата за вештачка интелигенција, се соочува со необичен предизвик. Нејзините технологии привлекуваат стотици илјади деловни корисници, но дел од компаниите што зависат од нив почнуваат да ја гледаат како потенцијална закана за сопствената иднина. Причината е што Anthropic истовремено обезбедува технологија за стартапите и развива производи што можат директно да им конкурираат.

Овој однос создава неизвесност во Силиконската Долина, каде што многу млади компании ги изградиле своите деловни модели врз напредните AI системи на Anthropic. За нив, пристапот до Claude претставува основа за развој на нови услуги и привлекување клиенти. Но истата компанија што им ја обезбедува технологијата располага со финансиска моќ и развојни капацитети што ѝ овозможуваат самостојно да влезе во нивните деловни области.

Еден од примерите е Spellbook, стартап што развива алатки за анализа на правни документи со помош на вештачка интелигенција. Во 2025 година компанијата склучила долгорочен договор со Anthropic за користење на неговите модели, со намера да им понуди на адвокатските канцеларии побрза и поефикасна обработка на договори.

Во тој период, извршниот директор на Spellbook, Скот Стивенсон, не очекувал дека неговиот технолошки партнер би можел да стане директен конкурент. Според неговото сведоштво за Forbes, претставници на Anthropic му посочиле дека компанијата нема намера самостојно да се натпреварува на пазарот на специјализирани правни услуги.

Но ситуацијата се променила кога Anthropic го претставил Claude for Legal, производ насочен токму кон потребите на правната индустрија. Новата услуга вклучува функционалности за анализа на договори, проверка на правни извори и следење регулаторни промени, односно активности што веќе биле дел од понудата на Spellbook.

За помалата компанија, ова претставувало сериозно предупредување. Стивенсон признал дека односите со Anthropic станале почувствителни, поради што почнал повнимателно да одлучува кои деловни информации и развојни планови ќе ги споделува. Иако ја оценува претходната соработка како успешна, искуството покажало дека различни оддели во една голема технолошка организација можат да имаат спротивставени деловни интереси.

Последиците се одразиле и врз изборот на технологија. Spellbook претходно го користел Claude за повеќе од половина милион анализи на договори месечно, но потоа пренасочил значителен дел од трошоците за AI модели кон OpenAI.

Проблемот не е ограничен само на правната индустрија. Слична ситуација се појавила и во односите меѓу Anthropic и Figma, познатата платформа за дигитален дизајн, која користи модели на вештачка интелигенција за развој на сопствените функционалности.

Во април, директорот за производи на Anthropic, Мајк Кригер, го напуштил управниот одбор на Figma. Само неколку дена подоцна Anthropic го претставил Claude Design, производ што овозможува создавање и уредување дизајнерски решенија со помош на вештачка интелигенција.

Новата услуга навлегува во деловна област во која Figma веќе има силна позиција. Според извештај на Upstarts Media, извршниот директор на Figma, Дилан Филд, јавно изразил незадоволство од начинот на кој Anthropic комуницирал со неговата компанија, доведувајќи ја во прашање отвореноста во меѓусебните односи.

Филд подоцна нагласил дека напредокот на AI моделите не треба автоматски да се изедначува со напредок во професионалниот дизајн. Со тоа укажал дека специјализираното индустриско знаење и разбирањето на потребите на корисниците остануваат важни конкурентски предности, дури и кога основната технологија станува сè помоќна.

Ваквите случаи потсетуваат на односите меѓу големите платформи за електронска трговија и независните продавачи. Amazon, на пример, им овозможи на бројни компании да продаваат производи преку неговата платформа, но подоцна започна да нуди и сопствени производи преку Amazon Basics. Така, платформата истовремено станува инфраструктура за другите компании и нивен конкурент.

Во меѓувреме, Anthropic продолжува со исклучително брз деловен раст. Според податоците наведени во документацијата за планираниот излез на берза, компанијата има околу 300.000 деловни корисници, а повеќе од 11.900 од нив годишно трошат најмалку 100.000 долари на нејзините услуги.

Особено впечатлив е показателот за нето-задржување на приходите од 900 проценти, што укажува на огромно проширување на потрошувачката кај постојните клиенти опфатени со пресметката. Во првата половина од 2026 година Anthropic остварил приходи од 16,3 милијарди долари, но истовремено пријавил оперативна загуба од 693 милиони долари.

Според медиумските информации наведени во извештајот на Forbes, Anthropic се подготвува за иницијална јавна понуда на акции, со целна пазарна вредност меѓу 1,5 и два билиона долари. Доколку овие очекувања се остварат, станува збор за една од најголемите берзански трансакции во историјата.

Но силната пазарна позиција создава дополнителни проблеми за помалите деловни партнери. Стартапите што користат значителни количества AI услуги имаат потреба од поповолни цени за да можат да изградат одржлив деловен модел, додека Anthropic не секогаш покажува подготвеност за поголеми отстапки.

Според повеќе претприемачи што разговарале со Forbes, компанијата има ограничена флексибилност во преговорите за цените и попустите. Еден директор на стартап што развива решенија за безбедност на вештачката интелигенција посочил дека целосната зависност од моделите на Anthropic би го направила нивното работење финансиски неодржливо.

Друг стартап, кој претходно трошел милиони долари на услугите на Anthropic, одлучил целосно да престане со нивното користење. Наместо Claude, компанијата преминала на моделите на кинескиот DeepSeek, со цел да ги намали оперативните трошоци.

Овие примери покажуваат дека компаниите сè почесто ја споредуваат дополнителната вредност на најнапредните AI модели со нивната цена. За одредени задачи, поевтините модели можат да обезбедат доволно добри резултати, особено кога се приспособени на конкретните потреби на корисниците.

Поради тоа, расте интересот за модели со јавно достапни параметри, кои програмерите можат да ги преземат и приспособуваат во согласност со лиценцните услови. За стартапите што сакаат поголема контрола врз трошоците и технологијата, ваквите решенија претставуваат сè попривлечна алтернатива.

Anthropic се обидува да одговори на дел од овие предизвици преку посебни програми за младите компании. Во октомври ја проширил програмата Claude Startups, нудејќи една година бесплатно користење на тимски пакет и попусти што можат да достигнат 45.000 долари за компании што развиваат производи со Claude.

Сепак, финансиските погодности не го отстрануваат ризикот од зависност од еден добавувач. Дури и кога користењето на моделите е поевтино, компаниите остануваат изложени на можни промени во условите, функционалностите и деловната стратегија на платформата.

За Anthropic, високите цени се поврзани и со огромните трошоци за развој на технологијата. Компанијата досега има привлечено околу 130 милијарди долари капитал, а истовремено презема значителни финансиски обврски за изградба и користење компјутерска инфраструктура.

Според документацијата за планираниот излез на берза, Anthropic има преземено обврски за инфраструктурни трошоци што во следните две децении би можеле да достигнат еден билион долари. Развојот на напредни модели бара специјализирани процесори, дата-центри, големи количества електрична енергија и високообучени истражувачки тимови.

Ваквите износи објаснуваат зошто компанијата е под силен притисок да ги зголемува приходите и да обезбеди долгорочна профитабилност. За инвеститорите, растот на бројот на корисници не е доволен доколку не биде придружен со финансиски резултати што можат да ги оправдаат огромните вложувања.

Покрај деловните односи со стартапите, Anthropic се соочува со критики и поради своите ставови за регулирањето на вештачката интелигенција. Компанијата ја нагласува важноста на безбедносните механизми и предупредува на ризиците што можат да произлезат од развојот на сè помоќни AI системи.

Овој пристап довел и до судир со американските власти. Според Forbes, Anthropic одбил да отстрани одредени безбедносни ограничувања од договор со американскиот одбранбен сектор, кои се однесувале на користењето на Claude за целосно автономно смртоносно оружје и масовен надзор на американските граѓани.

По спорот, Пентагон ја означил компанијата како ризик за синџирот на снабдување, што предизвикало судска постапка. Иако една судска одлука првично била во корист на Anthropic, подоцнежна одлука на федералниот апелациски суд ја потврдила мерката на Пентагон.

Дополнителни критики предизвикал и ставот на Anthropic кон моделите со јавно достапни параметри. Кога во САД се разгледувале ограничувања за одредени кинески AI модели, компанијата не се приклучила на заедничката иницијатива на дел од технолошката индустрија за нивна одбрана.

Инвеститорите Дејвид Сакс и Бил Герли го критикувале ваквиот пристап, оценувајќи дека строгите регулаторни барања можат да им одат во прилог на големите компании и да ја отежнат конкуренцијата од помалите развивачи.

Anthropic, пак, тврди дека не се залага за целосна забрана на моделите со јавно достапни параметри. Компанијата предупредува дека одредени напредни системи можат да бидат злоупотребени за кибернетички напади и други опасни активности доколку не постојат соодветни безбедносни механизми.

Критики има и за јавните предупредувања на раководството на Anthropic за можните долгорочни последици од развојот на вештачката интелигенција. Извршниот директор Дарио Амодеи повеќепати ја истакнувал потребата од сериозно разгледување на ризиците што можат да произлезат од идните AI системи.

Но дел од технолошките лидери сметаат дека ваквите предупредувања се претерани. Поранешниот технолошки директор на Meta, Мајк Шрепфер, оценил дека алармантните сценарија можат да го одвлечат вниманието од непосредните проблеми, додека извршниот директор на Nvidia, Џенсен Хуанг, ги отфрлил проценките за голема веројатност од катастрофални последици за човештвото во следната деценија.

Додека големите компании расправаат за безбедноста на AI, стартапите се соочуваат со секојдневни деловни предизвици. За нив, од суштинско значење е колку чинат моделите, дали можат слободно да ги интегрираат во своите производи и колку се сигурни дека пристапот до технологијата нема ненадејно да биде ограничен.

Дел од претприемачите сметаат дека Anthropic има порестриктивен пристап кон интеграцијата на надворешни апликации во Claude. Компанијата овозможува поврзување преку Model Context Protocol, познат како MCP, технологија што им овозможува на AI асистентите да комуницираат со други апликации и извори на податоци.

Сепак, директорот на Figma, Дилан Филд, го критикувал ваквиот пристап, оценувајќи дека компаниите што ги развиваат најмоќните AI модели можат да добијат поголема корист од податоците и интеграциите на своите партнери отколку што партнерите добиваат за возврат.

Дополнителна загриженост создаваат случаите во кои пристапот до моделите бил ненадејно ограничен. Во јуни 2025 година, Anthropic го прекинал пристапот на Windsurf, компанија што развива алатки за програмирање со помош на вештачка интелигенција, со известување пократко од пет дена.

Одлуката следувала по медиумските информации дека OpenAI преговара за преземање на Windsurf за приближно три милијарди долари. Коосновачот на Anthropic, Џаред Каплан, тогаш посочил дека би било необично компанијата да продолжи да ја обезбедува својата технологија во околности во кои таа би можела да стане дел од директен конкурент.

Подоцна, Google ги ангажирал основачите на Windsurf и обезбедил лиценца за неговата технологија, додека преостанатиот дел од компанијата бил преземен од Cognition, стартап специјализиран за AI агенти за програмирање.

Овој случај покажа колку сериозни можат да бидат последиците кога една компанија зависи од технологија што ја контролира надворешен добавувач. Промените во конкурентските односи можат директно да влијаат врз достапноста на услугите, дури и кога претходно постоела воспоставена деловна соработка.

Некои компании затоа одлучуваат да развиваат сопствени модели. Меѓу нив е Cursor, една од најпознатите платформи за програмирање со помош на вештачка интелигенција, која започнала да развива сопствен напреден AI модел за да ја намали зависноста од Anthropic и OpenAI.

Одлуката дошла во период кога дел од корисниците на Cursor почнале да преминуваат кон Claude Code, производ на Anthropic што директно конкурира во областа на AI програмирањето.

Ваквите случувања ги поттикнуваат стартапите да бараат начини за создавање посилна конкурентска предност. Една од стратегиите е специјализација во индустрии што бараат длабоко познавање на работните процеси, регулативата и потребите на клиентите. Друга е развој на сопствени технологии, податоци и интеграции што не можат лесно да бидат заменети со нова функционалност на големите AI платформи.

Сè поголемо значење добива и користењето повеќе различни модели во рамките на еден производ. На тој начин компаниите можат да ги споредуваат цените и перформансите, да ги намалуваат трошоците и да избегнат целосна зависност од една платформа.

За Anthropic, растечката недоверба кај дел од стартапите претставува важен деловен предизвик. Компанијата има интерес нејзините модели да се користат во што поголем број апликации, но истовремено развива сопствени производи во области каде што веќе работат нејзините клиенти.

Токму тука се појавува противречноста во деловниот модел на големите AI компании. Тие сакаат да бидат основна инфраструктура за илјадници други компании, но истовремено настојуваат самостојно да освојуваат нови пазари и да ги зголемуваат приходите.

За стартапите, клучното прашање повеќе не е само кој AI модел е најдобар или најевтин. Подеднакво важно станува кој го контролира моделот, какви интереси има неговиот сопственик и дали утрешната деловна стратегија на добавувачот може да го загрози производот што денес се развива.

Anthropic продолжува да биде еден од најважните двигатели на технолошкиот напредок во вештачката интелигенција. Но неговиот брз раст покажува дека успехот на големите AI платформи може да создаде нови тензии со компаниите што ги користат нивните технологии.

Во индустрија во која новите производи се развиваат со огромна брзина, границата меѓу партнерството и конкуренцијата станува сè понејасна. Затоа, за многу млади компании од Силиконската Долина, најголемиот страв не е дека нивниот технолошки партнер ќе престане да развива подобри модели, туку дека еден ден ќе создаде подобра верзија на нивниот сопствен производ.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *