Канабисот повеќе не носи голема заработка: Производителите сакаат своите фабрики да ги претворат во центри за вештачка интелигенција

Индустријата за канабис во Соединетите Американски Држави се соочува со необичен пресврт. Компаниите што пред само неколку години вложуваа милиони долари во изградба на современи капацитети за одгледување канабис, денес бараат начин да излезат од бизнисот што станува сè помалку профитабилен. Дел од нив спасот го гледаат во сосема поинаква индустрија, која во моментов привлекува огромни инвестиции – вештачката интелигенција.

Падот на цените на канабисот, високите даноци и зголемената конкуренција ги принудуваат производителите да размислуваат за пренамена на своите објекти. Наместо во нив да се одгледуваат растенија, компаниите сакаат просторот да го понудат на инвеститори заинтересирани за изградба на центри за обработка на податоци, неопходни за функционирањето на современите системи за вештачка интелигенција.

На прв поглед, овие две индустрии немаат речиси ништо заедничко. Меѓутоа, современите капацитети за одгледување канабис располагаат со инфраструктура што може да биде привлечна и за технолошките компании. Тие имаат силни електрични инсталации, напредни системи за климатизација, водоснабдување и, во одредени случаи, оптички интернет-врски.

Токму ваквите карактеристики ги поттикнале сопствениците на индустриски објекти да размислуваат дали нивните досегашни инвестиции би можеле да добијат нова намена. Но обидите за премин од производство на канабис кон инфраструктура за вештачка интелигенција покажуваат дека новата деловна можност е многу посложена отколку што првично изгледа.

Еден од највпечатливите примери доаѓа од американската сојузна држава Мичиген. Во 2020 година, претприемачот Мајкл Ворд и неговите инвеститори вложиле околу 20 милиони долари во изградба на објектот Harbor Farmz во градот Каламазу. Комплексот, со површина од приближно 3.000 квадратни метри, бил замислен како современ производствен капацитет во индустрија за која тогаш се очекувал значителен раст.

Во периодот кога започнала инвестицијата, една фунта канабис, односно приближно 450 грама, на пазарот чинела околу 2.500 долари. Шест години подоцна, цената се спуштила на приближно 700 долари, што претставува драматично намалување на приходите што производителите можат да ги остварат од истата количина производ.

Дополнителен проблем претставуваат даночните оптоварувања. Мичиген вовел велепродажен данок од 24 проценти, што уште повеќе ја отежнало финансиската состојба на компаниите во секторот. Според проценките на Ворд, различните даночни обврски апсорбираат околу три четвртини од приходите на неговата компанија, оставајќи многу мал простор за заработка.

Последиците веќе се видливи во деловните резултати. Приходите на Harbor Farmz, кои претходно достигнувале 6,5 милиони долари, се очекува годинава да се намалат на околу три милиони долари. Компанијата истовремено го намалила производството од приближно 7.500 на околу 2.000 растенија, а се откажала и од две од трите лиценци за одгледување.

Соочен со ваква состојба, Ворд започнал да бара решение надвор од индустријата за канабис. Неговото внимание го привлекол огромниот инвестициски интерес за центрите за податоци, чиј развој е поттикнат од зголемената употреба на вештачката интелигенција. Наместо да продолжи да вложува во производство со сè помала профитабилност, тој решил да испита дали постојниот комплекс може да се продаде за технолошка намена.

Harbor Farmz располага со електричен капацитет од 1,5 мегавати, со можност за негово зголемување на 2,5 мегавати во релативно краток период. Долгорочно, според плановите, капацитетот би можел да достигне 15 мегавати. Комплексот има и оптичка инфраструктура, современи системи за греење, вентилација и климатизација, како и земјиште што овозможува дополнителен развој.

Ворд проценил дека таквите услови би можеле да привлечат инвеститор заинтересиран за помал центар за обработка на податоци. Заедно со консултанти од технолошката индустрија, тој подготвил економска анализа со која сакал да покаже дека пренамената би донела придобивки не само за него, туку и за локалната заедница.

Според пресметките презентирани пред градските власти, новиот центар за податоци би можел да генерира околу еден милион долари годишни даночни приходи. За споредба, постојниот објект за одгледување канабис плаќал приближно 60.000 долари годишно. Од финансиска перспектива, разликата изгледала доволно голема за проектот да привлече поддршка.

Во април 2026 година градските власти одобриле урбанистички услови што овозможувале пренамена на комплексот. Неколку месеци подоцна, Ворд официјално го понудил објектот на пазарот како потенцијална локација за центар за податоци. Но наместо очекуваниот интерес и поддршка, следувала силна реакција од локалното население.

Жителите на Каламазу започнале јавно да се спротивставуваат на планот, стравувајќи дека центарот за податоци би можел да создаде дополнителен притисок врз електроенергетската мрежа, да ја зголеми потрошувачката на вода и да предизвика бучава. Дел од граѓаните изразиле загриженост и дека големата потрошувачка на електрична енергија би можела индиректно да влијае врз нивните сметки.

Противењето брзо се проширило на социјалните мрежи, каде што се појавиле повици за бојкот на компанијата и за организирано присуство на седниците на градскиот совет. Проектот, кој првично бил претставен како можност за нови инвестиции и поголеми јавни приходи, станал предмет на жестока локална расправа.

Во август градските власти донеле одлука што практично ги запрела плановите. По повеќечасовна расправа бил воведен мораториум за развој на центри за податоци во Каламазу, со важност до август 2027 година. Забраната го опфатила и Harbor Farmz, иако претходно биле создадени урбанистички услови за неговата пренамена.

Ворд во септември го повлекол огласот за продажба, откако станало јасно дека во постојните околности проектот нема да може да продолжи. Така, инвестицијата од 20 милиони долари останала врзана за индустрија во која приходите значително се намалиле, додека можноста за премин кон технолошкиот сектор била привремено затворена.

Неговиот случај не е изолиран. Во повеќе американски држави и во Канада, сопственици на капацитети за одгледување канабис се обидуваат да ги претстават своите објекти како потенцијални локации за инфраструктура поврзана со вештачката интелигенција. Сепак, интересот на продавачите засега е многу поголем од бројот на реално реализирани зделки.

Причината е што потребите на центрите за податоци значително се разликуваат од оние на производствените објекти. Иако и двете категории користат електрична енергија и климатизација, серверската инфраструктура бара многу поголема сигурност на напојувањето, специфични системи за ладење и соодветни телекомуникациски врски.

Дополнително, големите центри за вештачка интелигенција располагаат со капацитети што се неспоредливо поголеми од оние на типичните објекти за одгледување канабис. На пример, центарот што Oracle го развива за OpenAI во Мичиген е планиран со почетен капацитет од 1,5 гигавати, што е приближно илјада пати повеќе од постојниот електричен капацитет на Harbor Farmz.

Сепак, технолошката индустрија не се развива само преку изградба на огромни комплекси. Сè поголемо внимание привлекуваат помалите регионални центри што се користат за извршување на веќе обучени модели на вештачка интелигенција. За разлика од инфраструктурата потребна за обучување големи модели, овие центри можат да функционираат со помали капацитети и да бидат поблиску до крајните корисници.

Токму во овој дел од пазарот некои експерти гледаат можност за пренамена на постојните индустриски објекти. Адвокатот Џефри Мердлер, кој работи на проекти поврзани со дигитална инфраструктура, забележува растечки интерес за регионални центри со капацитет од 10 до 50 мегавати. Според него, недостигот од достапно земјиште и електрична енергија ги принудува инвеститорите да разгледуваат локации што претходно не би биле привлечни.

Слични процеси веќе се забележуваат кај поранешните капацитети за рударење криптовалути, кои сè почесто се разгледуваат за пренамена во центри за обработка на податоци. Ова дополнително ги охрабрува сопствениците на објекти за канабис да веруваат дека нивната инфраструктура може да добие нова економска вредност.

Во Лас Вегас, компанијата Jade понудила поранешен објект за одгледување и преработка на канабис како потенцијална локација за центар за податоци. Просторот има површина од околу 930 квадратни метри, системи за ладење и потенцијален пристап до електричен капацитет од пет мегавати.

Но дури и кога објектот располага со соодветни инсталации, тоа не значи дека потребната електрична енергија навистина ќе биде достапна. Во некои региони, електродистрибутивните компании ги менуваат условите за снабдување во зависност од побарувачката и оптовареноста на мрежата. Поради тоа, потенцијалните купувачи мора внимателно да проверат дали најавениот капацитет може да биде обезбеден во практика.

Економската пресметка дополнително објаснува зошто сопствениците толку силно се заинтересирани за технолошките инвеститори. Според проценките на Ворд, доколку својот комплекс го продаде на друга компанија од индустријата за канабис, би можел да добие само околу три милиони долари. Наспроти тоа, продажбата на инвеститор во центар за податоци потенцијално би му овозможила да поврати многу поголем дел од првичната инвестиција од 20 милиони долари.

Оваа огромна разлика во проценетата вредност покажува колку брзо може да се промени атрактивноста на индустриските недвижности. Објект што пред неколку години бил изграден за перспективен пазар денес може да изгуби значителен дел од вредноста поради падот на цените на производот. Истовремено, истиот простор може да стане интересен за сосема друга индустрија, доколку ги исполнува нејзините технички услови.

Сепак, експертите за комерцијални недвижности предупредуваат дека голем дел од овие планови се повеќе надеж отколку реална деловна можност. Просечниот капацитет за одгледување канабис во САД има површина од околу 1.850 квадратни метри, додека просечниот центар за податоци зафаќа приближно 9.300 квадратни метри. Разликата во големината, заедно со потребите за електрична енергија, значително го ограничува бројот на објекти што можат успешно да се пренаменат.

Дополнителна пречка се локалните регулативи и политичките одлуки. Во одредени американски држави се воведуваат ограничувања за нови центри за податоци, најчесто поради загриженоста за електроенергетската инфраструктура, потрошувачката на вода и влијанието врз локалните заедници. Тоа значи дека дури и технички соодветен објект може да остане без можност за развој.

Таков пример е и проектот во Портланд, во американската држава Њујорк, каде што компанијата Weed планирала изградба на центар за податоци на земјиште покрај езерото Ири. Иако локалните власти првично дале начелна поддршка, подоцнежните регулаторни ограничувања го довеле проектот во неизвесна положба.

Од друга страна, во Канада постојат примери што покажуваат дека пренамената сепак може да привлече реален интерес. Поранешен објект за одгледување канабис на компанијата Aurora во провинцијата Саскачеван, со површина од околу 12.000 квадратни метри, располага со електричен капацитет од седум мегавати и развиена оптичка инфраструктура.

Комплексот има и 36 одделни простории, секоја со површина од околу 140 квадратни метри, што може да биде корисно при организацијата на серверска инфраструктура. Според агентите задолжени за продажбата, за објектот веќе постои понуда од оператор на центри за податоци, што покажува дека ваквите проекти не се целосно нереални.

Овој интерес се појавува во период кога технолошките компании сè потешко пронаоѓаат локации со доволен електричен капацитет. Големите инвеститори веќе обезбедиле дел од најатрактивните парцели, поради што помалите оператори започнуваат да разгледуваат и постојни индустриски објекти со солидна инфраструктура.

Сепак, останува неизвесно дали пренамената на капацитетите за канабис ќе прерасне во поширок тренд или ќе остане ограничена на неколку поединечни случаи. За успешна инвестиција потребно е истовремено да се исполнат повеќе услови: соодветна големина, сигурно електрично напојување, можности за ладење, брза интернет-врска, прифатлива цена и поддршка од локалните власти.

Пошироко гледано, оваа појава покажува колку брзо се менуваат инвестиционите приоритети во американската економија. Пред неколку години канабисот беше една од индустриите што привлекуваа значителен интерес поради постепената легализација и очекувањата за голем раст на пазарот. Денес, дел од истите инвеститори бараат начин да го пренасочат својот капитал кон вештачката интелигенција.

Но и технолошкиот бум носи сопствени ризици. Големиот интерес за центри за податоци не гарантира дека секоја инвестиција ќе биде исплатлива, ниту дека побарувачката ќе расте со исто темпо во наредните години. Историјата на пазарот на недвижности покажува дека различни видови објекти периодично стануваат особено привлечни, пред понудата и побарувачката повторно да се стабилизираат.

За производителите на канабис, сепак, прашањето е многу поконкретно. Тие веќе располагаат со скапи објекти, значителни финансиски обврски и пазар на кој заработката се намалува. Во такви околности, можноста постојната инфраструктура да се продаде или пренамени за потребите на вештачката интелигенција изгледа како шанса да се избегнат уште поголеми загуби.

Приказната за Harbor Farmz најдобро ја покажува противречноста на оваа нова деловна идеја. Компанијата поседува објект во кој се вложени милиони долари, располага со дел од потребната инфраструктура и има економска причина да бара нов инвеститор. Сепак, локалното противење и регулаторните ограничувања засега ја спречуваат реализацијата на планот.

Така, индустријата што некогаш ветуваше голема заработка денес се обидува да најде спас во индустријата што го привлекува најголемото внимание на инвеститорите. Но преминот од одгледување канабис кон обработка на податоци не е едноставна замена на една дејност со друга. Тој бара нови инвестиции, технички приспособувања и, пред сè, сигурност дека локалната инфраструктура и заедница можат да го поддржат проектот.

Дали поранешните плантажи за канабис навистина ќе станат дел од инфраструктурата на вештачката интелигенција, останува отворено прашање. Засега е јасно само дека падот на цените во една индустрија и инвестицискиот бум во друга создадоа необична деловна комбинација, во која производителите на канабис сè почесто размислуваат како наместо растенија, нивните објекти во иднина да сместуваат сервери.