Меѓународната агенција за енергетика ослободува 100 милиони барели нафта од резервите за да ги стабилизира цените

Меѓународната агенција за енергетика (IEA) најави нов чекор за зголемување на понудата на нафта на светскиот пазар, во обид да го ублажи притисокот врз цените на енергенсите. Земјите-членки постигнале договор да го довршат ослободувањето на преостанатите 100 милиони барели нафта од резервите предвидени со претходната интервенција.

Станува збор за количини што биле дел од координираната акција започната во март, кога високите цени на горивата предизвикаа загриженост за последиците врз домаќинствата, компаниите и пошироката економија. Со најновиот договор, членките на агенцијата ја потврдуваат намерата преостанатите количини да бидат ставени на располагање на пазарот.

Ослободувањето на нафта од резервите претставува една од мерките што државите можат да ги применат во периоди на сериозни нарушувања на снабдувањето или силни ценовни притисоци. Наместо да се потпираат исклучиво на тековното производство, тие користат дел од претходно складираните количини за привремено да ја зголемат понудата.

Количината од 100 милиони барели е значајна, но нејзиното влијание врз цените ќе зависи од тоа во кој временски период ќе биде ослободена и какви ќе бидат пазарните услови. Доколку дополнителната нафта пристигнува постепено, ефектот може да биде поинаков отколку при побрзо зголемување на понудата.

Ваквите интервенции имаат цел да го намалат ризикот од нагли поскапувања, но не претставуваат гаранција дека цените веднаш ќе почнат да паѓаат. Нафтениот пазар истовремено реагира на производството, глобалната побарувачка, геополитичките случувања и очекувањата на трговците за идното снабдување.

Одлуката е важна и за европските економии, кои се чувствителни на промените на цените на енергенсите. Поскапувањето на суровата нафта може да ги зголеми трошоците за транспорт, производство и дистрибуција, а преку нив да влијае и врз крајните цени на производите и услугите.

За Македонија, како земја што зависи од увоз на нафтени деривати, движењата на меѓународните пазари се особено значајни. Сепак, евентуалното намалување на цената на суровата нафта не мора веднаш и во ист обем да се одрази врз малопродажните цени на бензинот и дизелот. На нив влијаат и цените на готовите деривати, девизниот курс, даноците и другите трошоци.

Важно е да се нагласи дека најавените 100 милиони барели не претставуваат целосно нова интервенција, туку преостанат дел од количините предвидени со мартовската акција. Со тоа, земјите-членки ја продолжуваат претходно започнатата мерка за стабилизирање на пазарот.

Во краткото соопштение не се наведени деталите за распоредот на испораките, распределбата меѓу земјите-членки или точниот момент кога дополнителните количини ќе пристигнат на пазарот. Токму тие информации ќе бидат важни за проценката на непосредното влијание врз понудата и цените.

Најновата одлука покажува дека меѓународните енергетски институции и понатаму сметаат дека интервенциите преку резервите можат да помогнат во ограничувањето на ценовните шокови. Дали дополнителните 100 милиони барели ќе бидат доволни за позначајно смирување на пазарот, ќе зависи од понатамошниот развој на понудата и побарувачката за нафта.