Македонија на дното во регионот според економското расположение: Неизвесноста ги притиска граѓаните и компаниите

Македонија се најде на последното место во регионалната споредба на економското расположение, покажува најновата анализа на „Блумберг Адрија“. Ваквиот резултат доаѓа во период кога светската економија се соочува со зголемена неизвесност, трговски тензии и геополитички ризици, а очекувањата за идниот економски развој стануваат сè повнимателни.

Економското расположение претставува важен показател за тоа како граѓаните и деловниот сектор ја оценуваат моменталната состојба и што очекуваат во наредниот период. Тоа не е исто што и економскиот раст, но може да даде корисни сигнали за идното движење на потрошувачката, инвестициите и вработувањето.

Кога довербата во економијата слабее, домаќинствата обично стануваат повнимателни со трошењето, а компаниите со новите вложувања. Дури и кога приходите не се намалуваат, неизвесноста може да ги поттикне луѓето да одложат поголеми купувања и да задржат повеќе средства како финансиска резерва.

За македонската економија, ваквите сигнали се особено значајни поради нејзината поврзаност со европските пазари. Голем дел од домашното производство и извозот зависат од побарувачката во странство, па забавувањето на економската активност кај трговските партнери може да се пренесе и врз домашните компании.

Дополнителен притисок создаваат меѓународните трговски тензии, царинските мерки и геополитичките случувања. Во услови кога деловните правила и трошоците можат брзо да се променат, компаниите потешко планираат нови инвестиции, проширување на производството и вработување дополнителни работници.

Ваквата неизвесност не ја погодува само Македонија. Светската банка, Меѓународниот монетарен фонд, Европската комисија и големите финансиски институции постојано ги преиспитуваат економските очекувања во согласност со промените во глобалната економија. Тоа покажува дека дури и развиените економии се соочуваат со сериозни предизвици при планирањето на идниот раст.

Сепак, последната позиција во регионалната споредба е предупредување дека економскиот оптимизам во Македонија е послаб во однос на земјите опфатени со анализата. Таквиот резултат не значи автоматски дека македонската економија има најслаби резултати според сите показатели, туку дека оценките и очекувањата што ги опфаќа конкретното мерење се понеповолни.

За граѓаните, економското расположение најчесто е поврзано со секојдневните финансиски можности. Цените на храната, трошоците за домување, сметките, платите и сигурноста на работното место влијаат врз чувството дали животниот стандард се подобрува или влошува.

Дури и во периоди кога статистиката покажува раст на платите, дел од домаќинствата можат да имаат впечаток дека нивната куповна моќ не се подобрува доволно. Причината е што личното економско искуство зависи од односот меѓу приходите и трошоците, а не само од номиналното зголемување на заработката.

Слична е ситуацијата и кај компаниите. За еден производител, економската перспектива зависи од бројот на нарачки, цените на суровините, трошоците за енергија и достапноста на работна сила. За трговците и услужните дејности, особено важна е подготвеноста на потрошувачите да трошат.

Кога деловниот сектор очекува послаба побарувачка, можно е да се одложат набавките на нова опрема, отворањето дополнителни капацитети или вработувањето. Таквите одлуки можат дополнително да ја забават економската активност, особено ако претпазливоста трае подолг период.

Од друга страна, економското расположение може да се промени и релативно брзо. Подобрување на меѓународните услови, постабилни цени, поголема побарувачка за домашните производи и попредвидливо деловно опкружување можат позитивно да влијаат врз очекувањата.

Токму затоа ваквите анализи се важни и за носителите на економските политики. Освен податоците за растот, инфлацијата и вработеноста, потребно е да се следи и довербата на граѓаните и компаниите, бидејќи таа влијае врз одлуките што ја движат економијата.

За Македонија, предизвикот е двоен. Од една страна, земјата треба да се приспособува на глобалните економски промени врз кои има ограничено влијание. Од друга, потребно е да создава домашни услови што ќе ја зајакнат предвидливоста за инвеститорите, ќе го поддржат деловниот сектор и ќе придонесат за подобрување на животниот стандард.

Последното место во регионалната споредба не треба да се толкува како конечна оценка за економската иднина на земјата. Но, тоа е сигнал дека довербата не може да се гради само преку најави и прогнози, туку преку резултати што ќе ги почувствуваат и граѓаните и компаниите.

Во период кога глобалната економија се движи низ неизвесни околности, економскиот оптимизам станува вреден ресурс. За Македонија, неговото враќање ќе зависи не само од меѓународните случувања, туку и од способноста домашната економија да создаде постабилни услови за работа, инвестиции и подобар животен стандард.