Мистеријата на еден италијански град: Жените имаат трипати поголеми шанси да доживеат 100 години

Во мало планинско гратче на италијанскиот остров Сардинија научниците забележале необичен феномен што би можел да понуди нови сознанија за човечката долговечност. Жените што живеат во оваа заедница имаат значително поголеми шанси да доживеат 100 години во споредба со просекот во Италија, а нивниот очекуван животен век ги вбројува меѓу најдолговечните популации во светот.

Станува збор за Болотана, гратче со нешто повеќе од 2.200 жители, сместено во планинскиот дел на Сардинија. Островот одамна го привлекува вниманието на научниците поради големиот број луѓе што доживуваат длабока старост. Пред повеќе од две децении токму тука беше идентификувана една од првите таканаречени сини зони, односно подрачја во кои жителите живеат невообичаено долго.

Најновото истражување, објавено во научното списание „Frontiers in Aging“, покажува дека Болотана би можела да претставува уште едно вакво подрачје. Она што особено ги изненадило истражувачите е големата разлика во долговечноста на жените во споредба со останатиот дел од земјата.

Анализата на демографските податоци за периодот од 2021 до 2025 година покажала дека жените во Болотана кои достигнале 70-годишна возраст во просек можат да очекуваат уште 20,85 години живот. За споредба, во провинцијата Нуоро, каде што се наоѓа гратчето, очекуваниот преостанат животен век изнесува 18,61 година, на Сардинија 18,40 години, а на национално ниво 18,06 години.

Уште повпечатливи се резултатите кога станува збор за веројатноста да се доживее стотиот роденден. Според пресметките на научниците, жена од Болотана која веќе наполнила 70 години има проценети 13,83 проценти шанси да доживее 100 години. Во Италија оваа веројатност изнесува само 3,54 проценти, додека на Сардинија е 4,43 проценти.

Тоа значи дека шансите за достигнување на стогодишна возраст кај жените од ова мало место се речиси четирипати поголеми од италијанскиот просек. Истражувачите посочуваат дека нивната проценета долговечност е исклучително висока и во меѓународни рамки, при што според анализираните показатели Болотана се приближува до популациите со најдобри резултати во светот, како Хонгконг.

Интересно е што овој феномен не е подеднакво изразен кај мажите. Иако и тие покажуваат подобри резултати од националниот просек, разликата е помала кога се разгледува очекуваниот животен век. Мажите во Болотана кои достигнале 70 години можат да очекуваат уште 16,02 години живот, наспроти 15,48 години во Италија.

Сепак, кога станува збор за шансите да доживеат 100 години, и кај мажите е забележана значителна предност. Проценетата веројатност изнесува 4,92 проценти, додека италијанскиот просек е 1,41 процент. Овие бројки укажуваат дека во Болотана можеби постојат услови што придонесуваат за долговечноста на целото население, иако ефектот е особено нагласен кај жените.

Една од причините поради кои научниците му посветиле внимание на ова место е невообичаено големиот број стогодишници во однос на бројот на жители. Но, Болотана има уште една важна предност за научните истражувања: исклучително добро зачувани историски податоци.

Општинските и црковните архиви содржат записи за раѓања и смртни случаи што се протегаат неколку века наназад. Благодарение на нив, истражувачите можеле независно да ја проверат возраста на лицата што доживеале повеќе од 100 години. Ова е особено важно бидејќи истражувањата за екстремна долговечност понекогаш се соочуваат со проблеми при потврдувањето на точната возраст на најстарите жители.

Сепак, научниците предупредуваат дека резултатите треба внимателно да се толкуваат. Болотана е мала заедница, па дури и неколку случаи на исклучителна долговечност можат значително да влијаат врз статистичките пресметки.

Тоа го потврдува и споредбата со претходниот период од 2015 до 2019 година. Тогаш проценетата веројатност жените на возраст од 70 години да доживеат 100 години изнесувала само 1,46 проценти, многу помалку од резултатот добиен за периодот од 2021 до 2025 година. Сепак, и во претходниот период нивниот очекуван преостанат животен век бил над националниот просек, што дополнително го поттикнало интересот на истражувачите.

Иако бројките се впечатливи, најважното прашање останува неодговорено: што им овозможува на жителите на ова гратче да живеат толку долго?

Научниците засега немаат потврдено единствено објаснување. Меѓу можните фактори ги издвојуваат наследните карактеристики, начинот на исхрана, секојдневната физичка активност, семејната поддршка, блиските односи меѓу жителите и пристапот до здравствена заштита. Можно е долговечноста да произлегува од комбинација на повеќе фактори што меѓусебно се надополнуваат.

Посебно внимание привлекува начинот на живот во Болотана. Гратчето е сместено во ридест предел, каде што движењето пеш е дел од секојдневието. Дел од храната што ја консумираат жителите се произведува локално, а традиционалните навики и блиските односи меѓу семејствата и соседите и понатаму имаат значајно место во животот на заедницата.

Според епидемиологот С. Џеј Олшански од Универзитетот во Илиноис во Чикаго, кој учествувал во истражувањето, една од впечатливите карактеристики на Болотана е силната поврзаност меѓу луѓето. Жителите одржуваат блиски социјални контакти, меѓусебно си помагаат и во голема мера се движат пеш наместо да користат автомобили.

Ваквите животни навики се меѓу можните објаснувања за добрите резултати, но научниците нагласуваат дека нивното конкретно влијание допрва треба да се испита. Самото присуство на одредени навики не е доволен доказ дека токму тие се причината за исклучителната долговечност.

Истражувањето отвора и пошироко прашање за влијанието на современиот начин на живот врз здравјето. Во големите градови секојдневието често е поврзано со долго седење, користење автомобили и послаби контакти со локалната заедница. Во малите средини како Болотана, пак, дел од физичката активност и социјалната комуникација се природно вклучени во секојдневните обврски.

Сепак, не може да се заклучи дека преселувањето во планинско место или промената на исхраната автоматски ќе овозможат подолг живот. За такво тврдење би биле потребни многу подетални истражувања што ќе ги разгледаат здравствената состојба, наследните фактори и животните навики на поединечните жители.

Новите сознанија ја отвораат можноста Болотана во иднина да биде препознаена како уште една сина зона. Овој поим се користи за области со невообичаена концентрација на долговечни жители, а Сардинија веќе има посебно место во истражувањата на таквите популации.

Според истражувачот на долговечноста Ден Бјутнер, кој е меѓу авторите на студијата, следната задача е да се утврди што точно ја прави оваа заедница поинаква и дали нејзините карактеристики можат да понудат корисни сознанија за луѓето во други делови од светот.

За научниците, Болотана засега претставува необична демографска појава, а не доказ за откриена тајна на долг живот. Но, токму големата разлика меѓу нејзините жители и националниот просек ја прави вредна за понатамошно истражување.

Доколку идните студии успеат да утврдат кои фактори навистина придонесуваат за долговечноста во ова мало италијанско гратче, резултатите би можеле да помогнат подобро да се разбере како луѓето не само да живеат подолго, туку и да ги поминат подоцнежните години од животот во подобро здравје.