Зошто големите компании го делат бизнисот на повеќе фирми?

Со растот на бизнисот, многу компании се соочуваат со предизвик што на почетокот не го очекувале. Проширувањето на деловните активности носи поголеми приходи и нови можности, но истовремено го усложнува управувањето. Токму затоа, дел од сопствениците одлучуваат своите компании да ги поделат на повеќе правно независни фирми, кои продолжуваат да функционираат во рамките на иста деловна групација.

Ваквата практика станува сè позабележителна и во Македонија, особено кај семејните компании што со години го проширувале работењето. Бизнис што првично се занимавал со производство постепено може да развие сопствена дистрибутивна мрежа, да отвори продавници, да инвестира во транспорт или да влезе во секторот на недвижностите.

Иако сите овие активности можат да бидат профитабилни, нивното заедничко управување со текот на времето станува сложено. Различните дејности имаат различни трошоци, деловни ризици и потреби за инвестирање, поради што сопствениците сè потешко можат да добијат јасна претстава за резултатите на секој сектор.

Една од главните причини за организациското раздвојување е токму потребата од поголема финансиска транспарентност.

Кога повеќе различни активности функционираат во рамките на една компанија, добивката од еден сектор може да ги покрива загубите на друг. Иако вкупниот финансиски резултат можеби изгледа задоволително, тоа не значи дека сите делови од бизнисот работат успешно.

Со формирањето посебни компании, секоја дејност добива сопствен буџет, финансиска евиденција и раководство. На тој начин сопствениците можат попрецизно да утврдат кои активности создаваат најголема добивка, каде трошоците се превисоки и во кои области постои простор за дополнителен развој.

На пример, производствена компанија што истовремено располага со сопствен транспорт и малопродажна мрежа може да одлучи овие активности да ги организира како три одделни фирми. Иако сопственичката структура останува иста, секоја компанија добива јасно дефинирани одговорности и деловни цели.

Ваквата организација овозможува подобро следење на финансиските резултати и полесно утврдување на причините за евентуалните загуби. Истовремено, раководителите можат да се концентрираат на конкретната дејност, наместо да управуваат со повеќе различни деловни процеси.

Раздвојувањето може да биде особено корисно при донесувањето инвестициски одлуки. Кога финансиските резултати на секој сектор се јасно прикажани, сопствениците полесно проценуваат каде дополнителниот капитал би донел најголем ефект.

Доколку производството бележи стабилен раст, а транспортниот сектор создава високи трошоци, компанијата може да одлучи да инвестира во проширување на производствените капацитети, додека истовремено ќе бара начини за подобрување на ефикасноста на транспортот.

Покрај подобрата контрола, организациската поделба може да создаде и поголема флексибилност при продажба на дел од бизнисот или привлекување нови инвеститори.

Сопственик што сака да продаде одредена дејност многу полесно може да го направи тоа доколку таа веќе функционира како самостојна компанија. На пример, може да го продаде транспортниот бизнис, а да ги задржи производството и трговијата.

Истото важи и кога компанијата сака да привлече стратешки партнер. Наместо инвеститорот да добие удел во целата групација, неговото вложување може да биде насочено кон конкретна фирма со јасно определена дејност.

Овој пристап може да биде привлечен и за банките, бидејќи одделните финансиски извештаи овозможуваат подетална процена на приходите, задолженоста и ризиците. Сепак, конечната оценка зависи и од поврзаноста меѓу компаниите, нивните меѓусебни обврски и финансиската состојба на целата групација.

За македонските семејни бизниси, кои често се развивале постепено и влегувале во различни економски сектори, ваквата реорганизација може да претставува начин за воспоставување поефикасно корпоративно управување.

Но, поделбата не носи автоматски подобри резултати.

Формирањето нови компании создава дополнителни административни и организациски обврски. Секоја фирма мора да води сопствено сметководство, да ги исполнува законските обврски и да располага со соодветна управувачка структура.

Покрај тоа, потребно е внимателно да се уредат деловните односи меѓу поврзаните компании, особено кога тие продолжуваат меѓусебно да разменуваат производи и услуги.

Доколку поделбата е направена без јасна деловна цел, наместо подобра организација, сопствениците можат да добијат повисоки трошоци и посложено управување.

Проблем може да се појави и кога одделните фирми остануваат целосно зависни една од друга. Во такви околности, формалното раздвојување не мора да донесе вистинска оперативна независност, ниту значително подобрување на финансиските резултати.

Затоа, пред донесувањето одлука за реорганизација, неопходно е да се проценат големината на бизнисот, природата на неговите активности, финансиските можности и очекуваните придобивки.

За компаниите што работат во неколку значително различни дејности, поделбата може да овозможи појасна распределба на одговорностите, подобра контрола на трошоците и поголема слобода при носењето стратешки одлуки.

Од друга страна, за помалите претпријатија со тесно поврзани активности, задржувањето единствена организациска структура понекогаш може да биде поекономично и поедноставно решение.

На крајот, целта на ваквата реорганизација не е создавање поголем број фирми, туку подобро управување со постојниот капитал и деловните активности.

Како што компаниите растат и го прошируваат своето работење, нивната организациска структура треба да се приспособува на новите потреби. Во одредени случаи, токму раздвојувањето на различните дејности може да биде неопходниот чекор кон поголема ефикасност и понатамошен развој.