Нуклеарни реактори ќе пловат на вода: Зошто ова може да биде подобро решение?

Малите нуклеарни реактори сè почесто се претставуваат како една од технологиите што би можеле да ја променат иднината на производството на електрична енергија. Во изминатите неколку години милијарди долари се инвестирани во стартапи што работат на мали модуларни реактори, а една американска компанија оди чекор понатаму – наместо на копно, сака реакторите да ги постави на вода.

Компанијата Bluecore Energy развива концепт според кој малите модуларни реактори би биле поставени на баржи, а произведената електрична енергија преку кабли би се испраќала до копното. На тој начин со енергија би можеле да се снабдуваат пристаништа, индустриски постројки, па дури и градови во близина на брегот.

Идејата е едноставна, но може значително да ја промени економијата на ваквите проекти. Бидејќи реакторот се поставува на пловечка платформа, компанијата нема потреба да купува големи површини земјиште за изградба на нуклеарна електрана. Според замислата на Bluecore Energy, тоа би можело да ги намали трошоците, но и да го забрза поставувањето на новите производствени капацитети.

Стартапот од Лонг Бич во Калифорнија веќе обезбедил 50 милиони долари за развој на систем со моќност од 10 мегавати. Доколку проектот се развива според планот, првиот систем би требало да започне со производство на електрична енергија пред крајот на оваа деценија, а првичната намена е снабдување на пристанишните операции, вклучително и крановите и другата опрема.

Основачот и извршен директор на компанијата, Кофи Асанте, инспирацијата ја гледа во технологијата што морнариците ја користат со децении. Нуклеарните реактори одамна се користат за погон на подморници и бродови, па неговото прашање било дали сличен принцип може да се приспособи за производство на електрична енергија за цивилни потреби.

Откако се консултирал со нуклеарни инженери и добил потврда дека концептот има техничка основа, Асанте почнал да собира тим кој треба да ја претвори идејата во функционален систем. Меѓу ангажираните експерти има и поранешни воени инженери, а почетното производство на реакторите е планирано во седиштето на компанијата во Лонг Бич.

Bluecore Energy не се обидува да измисли сосема нов вид нуклеарен реактор. Компанијата развива реактор со лесна вода, технологија која веќе е позната во нуклеарната индустрија. Разликата е во тоа што реакторот е значително помал и е приспособен за поставување на баржа.

Токму водата е еден од најважните делови од концептот. Покрај тоа што овозможува реакторот да се постави без купување голема површина земјиште, морето може да служи и како дополнителен резервен извор за ладење доколку се појави потреба. Според Асанте, фактот што системот е опкружен со огромно количество вода претставува важна предност на ваквиот начин на поставување.

Кога ќе биде ставен во функција, пловечкиот реактор би можел да биде поставен неколку километри од брегот. Произведената електрична енергија потоа би се пренесувала до копното преку подморски кабел, со што системот би можел да снабдува објекти и инфраструктура без реакторот физички да се наоѓа во нивна непосредна близина.

Компанијата посебно внимание посветува и на безбедноста. Малите модуларни реактори имаат помал капацитет од огромните конвенционални нуклеарни електрани, а Bluecore Energy го проектира својот систем така што во случај на сериозен проблем автоматски би престанал со работа.

Тоа важи и за сценарио во кое баржата би се превртела поради екстремно немирно море. Според компанијата, реакторот е проектиран автоматски да се исклучи во таква ситуација. Асанте смета дека токму водата може да биде едно од најбезбедните места за ваков систем, особено поради можноста за дополнително ладење.

Еден реактор со планираната големина би можел да произведува електрична енергија доволна за околу 15.000 домаќинства. Горивото би се дополнувало еднаш на неколку години, а при производството на електрична енергија нема директни емисии на јаглерод.

Потенцијалната примена не мора да остане ограничена само на големите градови. Пловечките реактори би можеле да бидат интересни за пристаништа и индустриски комплекси каде што постои голема и постојана потреба од електрична енергија. Можноста системот да се изгради на едно место, а потоа да се постави таму каде што е потребен, е еден од главните аргументи зад концептот.

Проектот во Лонг Бич треба да покаже дали идејата може да функционира и надвор од теоријата. Компанијата најпрво сака со својот реактор да ги напојува пристанишните операции, што би било практичен тест за тоа како мал нуклеарен систем на вода може да се интегрира во голема индустриска средина.

Зад целиот проект стои амбицијата нуклеарната енергија да стане подостапна без изградба на огромни електрани на копно. Наместо еден голем објект кој бара значителна површина, капитал и време за изградба, идејата е помали реактори да се поставуваат поблиску до местата каде што постои реална потреба од електрична енергија.

Дали пловечките мали нуклеарни реактори навистина ќе станат дел од енергетската инфраструктура ќе зависи од тоа како технологијата ќе се покаже во практиката. Но ако проектот во Калифорнија успее, нуклеарните електрани на иднината можеби нема секогаш да се градат на копно – дел од нив би можеле да произведуваат струја неколку километри од брегот.