Земјотрес во англискиот фудбал: Што сè може да загуби Манчестер Сити?

Манчестер Сити се соочува со случај што може сериозно да ја промени не само спортската, туку и финансиската иднина на еден од најбогатите фудбалски клубови во светот. Во центарот на постапката се наводните прекршувања на финансиските правила на Премиерлигата, а можните последици се движат од парична казна и одземање бодови до испаѓање или дури препорака за исфрлање од натпреварувањето.

Според лице запознаено со процесот, независната комисија го прогласила Манчестер Сити за виновен за речиси сите од 115-те наводни прекршувања за кои Премиерлигата поведе постапка. Сепак, писмената одлука на комисијата и евентуалната санкција сè уште не се објавени во јавноста.

Од Манчестер Сити велат дека постапката е доверлива и сè уште трае, а клубот во текот на целиот случај ги негира неправилностите. Премиерлигата, пак, одбила да ги коментира информациите.

Случајот има огромно значење и поради финансиската моќ на англискиот фудбал. Клубовите од Премиерлигата заедно оствариле приходи од 6,8 милијарди фунти во сезоната 2024/2025, а за сезоната 2025/2026 се очекува сумата да ја надмине границата од седум милијарди фунти.

Токму затоа финансиските правила се еден од столбовите на натпреварувањето. Системот треба да обезбеди клубовите точно да ги пријавуваат приходите и расходите и сите да функционираат според исти ограничувања.

Најсериозниот дел од случајот со Манчестер Сити се однесува токму на прашањето дали клубот точно го прикажувал потеклото на своите приходи и колку навистина им плаќал на дел од најважните вработени.

Првичната постапка опфаќала 54 наводни пропусти поврзани со доставување точни финансиски информации, особено кога станува збор за спонзорските приходи, трансакциите со поврзани страни и оперативните трошоци.

Уште 14 обвиненија се однесувале на примањата на играчите и менаџерите. Во случајот биле вклучени и прашања поврзани со финансиските правила на УЕФА, правилата за профитабилност на Премиерлигата и обврската клубот да соработува со истрагата.

Суштината на спорот е особено важна затоа што начинот на прикажување на приходите и трошоците директно влијае врз финансискиот простор што еден клуб го има за создавање на својот тим.

Ако средства што доаѓаат од сопственикот или од субјект поврзан со него се прикажат како редовни комерцијални приходи од спонзорства, клубот на хартија може да изгледа како да заработува повеќе од пазарот отколку што навистина заработува.

Слична е ситуацијата и со трошоците. Ако дел од примањата на играчите или менаџерите не биде вклучен во официјално пријавените расходи, вкупните трошоци на клубот би изгледале пониски.

Во двата случаи би можел да се создаде поголем простор за вложување во нови играчи, додека конкурентите што целосно ги пријавуваат своите приходи и расходи би морале да работат со построги ограничувања.

Манчестер Сити уште кога обвиненијата беа објавени во февруари 2023 година тврдеше дека располага со обемен корпус на „непобитни докази“ и ја поздрави можноста случајот да биде разгледан од независна комисија. Клубот и сега останува на ставот дека процесот не е завршен и дека очекува независно и непристрасно разгледување.

Дури и кога формалната одлука ќе биде доставена, случајот не мора веднаш да заврши.

Според правилата на Премиерлигата, Манчестер Сити или самата лига можат да поднесат жалба, вообичаено во рок од 14 дена. Потоа нов тричлен жалбен состав би можел да ја потврди, поништи или измени првичната одлука, вклучувајќи ја и евентуалната казна.

Тоа значи дека конечната разврска би можела да потрае уште неколку месеци.

Најголемото прашање за навивачите, сепак, е што реално може да му се случи на клубот.

Правилата дозволуваат широк спектар санкции. Меѓу нив се парична казна без однапред утврден максимален износ, одземање бодови, суспензија, плаќање компензација и други мерки. Комисијата може да препорача и исфрлање од натпреварувањето.

Дури и без директно исфрлање, доволно голем број одземени бодови би можел да има драматични последици. Манчестер Сити би можел да падне на позиција што води кон испаѓање од Премиерлигата или да остане без место во Лигата на шампионите.

Прашањето за претходно освоените титули е посложено.

Утврдувањето прекршување на финансиските правила не значи автоматски дека клубот ќе остане без трофеите што ги освоил во минатото. Одземањето историски титули не е наведено како стандардна и автоматска санкција.

Најголемо внимание би привлекле титулите во Премиерлигата освоени во периодот што во најголема мера се совпаѓа со финансиските наводи. Станува збор за шампионските сезони 2011/2012, 2013/2014 и 2017/2018.

Сепак, дури и евентуално утврдување дека правилата биле прекршени само по себе не би значело дека тие титули престануваат да важат.

Дополнително, Премиерлигата нема надлежност едноставно да ги одземе трофеите доделени од други организации. Прашањата поврзани со Лигата на шампионите се во надлежност на УЕФА, додека ФА-купот и Лига-купот имаат свои надлежни организации.

Од финансиски аспект, последиците во голема мера би зависеле од видот на спортската санкција.

Манчестер Сити пријавил приходи од 694,1 милиони фунти во сезоната 2024/2025. Од нив, 340,4 милиони фунти биле комерцијални приходи, 278,6 милиони дошле од телевизиските права, а уште 75,1 милиони фунти биле приходи поврзани со натпреварите.

За клуб со такви финансиски размери, обична парична казна би била многу помал проблем од сериозна спортска санкција.

Одземањето бодови може да го влоши пласманот на клубот и да ги намали приходите што се распределуваат според позицијата во Премиерлигата. Доколку последицата биде и останување без Лигата на шампионите, финансискиот удар би станал многу поголем.

Неучеството во најголемото европско клупско натпреварување би значело губење потенцијални парични награди, приходи од телевизиски права и атрактивни домашни натпревари. Истовремено би се намалила и глобалната видливост што му помага на клубот при склучувањето големи комерцијални договори.

Испаѓањето од Премиерлигата или евентуалното исфрлање би имале уште потешки последици. Сити би останал без пристап до голем дел од централните приходи на лигата, би имал значително помала телевизиска изложеност и би можел да стане помалку интересен за глобалните спонзори.

Тогаш под притисок би се нашол и играчкиот состав.

Не постои општо правило според кое фудбалерите автоматски би можеле да го напуштат клубот само затоа што тој добил санкција. Сè би зависело од индивидуалните договори.

Но клуб што не настапува во Премиерлигата или во Лигата на шампионите многу потешко би ги задржал најголемите ѕвезди и би привлекувал нови врвни фудбалери. Истовремено, падот на приходите би можел да создаде потреба од намалување на платите или продажба на дел од највредните играчи.

Случајот може да има последици и многу пошироко од Манчестер Сити.

Според финансискиот систем што се применува во сезоната 2026/2027, новите правила на Премиерлигата генерално го ограничуваат трошењето за играчи и тренери на 85 проценти од релевантните фудбалски приходи и нето-приходите од трансфери. За клубовите што играат во натпреварувањата на УЕФА важи построга граница од 70 проценти.

Токму затоа точното утврдување на приходите станува уште поважно. Колку поголем приход прикажува еден клуб, толку поголем простор потенцијално има за трошење во рамките на правилата.

Случајот може да отвори и прашање за компензација на ривалите доколку тие сметаат дека претрпеле финансиска штета поради прекршување на правилата.

Како пример се наведува одделниот спор во кој Барнли добил приближно 35 милиони фунти откако било утврдено дека прекршувањето на финансиските правила од страна на Евертон му предизвикало мерлива загуба, иако Евертон ја оспорил таквата одлука.

Целата приказна има и поширока димензија поради сопственичката структура на Манчестер Сити.

City Football Group е во мнозинска сопственост преку Newton Investment and Development, компанија во целосна сопственост на шеикот Мансур бин Зајед ал Нахјан, кој истовремено е потпретседател на Обединетите Арапски Емирати, заменик-премиер и претседател на Претседателскиот двор.

Самиот случај правно се води против Манчестер Сити, а не против Абу Даби или Обединетите Арапски Емирати. Сепак, поради позицијата на шеикот Мансур и големината на инвестициите поврзани со Абу Даби, евентуална исклучително тешка санкција би имала одек што би излегол надвор од рамките на фудбалот.

Засега најважната информација останува дека јавноста сè уште ја нема формалната писмена одлука ниту конечната санкција. Поради тоа, сценаријата со одземање бодови, испаѓање или исфрлање остануваат можни казни, а не веќе донесена одлука.

Она што е сигурно е дека исходот може да биде многу поважен од една парична казна. Во зависност од конечната одлука и евентуалната жалбена постапка, на удар би можеле да се најдат приходите, учеството во европските натпреварувања, способноста за задржување на најдобрите играчи и долгорочните инвестиции на клубот.

За Манчестер Сити затоа ова не е само правна битка околу финансиското известување. Тоа е случај чиј конечен исход може да влијае врз иднината на клубот и врз начинот на кој најбогатата фудбалска лига во светот ќе ги контролира финансиските правила во годините што следуваат.