Занаетчиите под сè поголем притисок: Новата пресметка ги зголеми месечните обврски

Нов начин на пресметување на придонесите предизвика незадоволство кај дел од занаетчиите во Македонија, откако нивните месечни обврски значително се зголемиле. Според нивните реакции, износот што претходно бил околу 4.200 денари сега достигнува приближно 9.500 денари месечно.

Тоа е зголемување од околу 5.300 денари месечно, што за малите занаетчиски дејности претставува сериозен дополнителен трошок. На годишно ниво, доколку разликата остане иста во текот на цела година, станува збор за дополнителни 63.600 денари.

Проблемот особено ги погодува занаетчиите со помал обем на работа, кај кои секое дополнително зголемување на фиксните месечни обврски директно влијае врз исплатливоста на дејноста.

Незадоволството не останало само на реакции.

Од Занаетчиската комора посочуваат дека само во Скопје повеќе од 40 занаетчии веќе поднеле барања за затворање на своите дејности. Тоа покажува дека за дел од нив новите обврски не се само административна промена, туку трошок што може да влијае врз одлуката дали воопшто да продолжат со работа.

Новиот начин на пресметување се применува од јули 2026 година. Занаетчиите, покрај висината на обврските, реагираат и на проблемите што се појавиле при преминувањето кон новиот систем.

Како еден од проблемите се наведува доцнењето на пресметките за јули. Дополнителна неизвесност, според Занаетчиската комора, создала и неусогласеноста на податоците меѓу институциите.

Од Управата за јавни приходи објаснуваат дека промените произлегуваат од законските измени што почнале да се применуваат во јули.

Според новиот начин на работа, Управата ги генерира пресметките за интегрирана наплата за занаетчиите што работат како паушалци. Основицата врз која се пресметуваат придонесите се утврдува според месечната аконтација на паушално утврдениот нето-доход.

Практично, токму промената во начинот на кој се утврдува основицата довела до значително повисоки месечни обврски кај дел од занаетчиите.

За малите дејности разликата меѓу 4.200 и 9.500 денари не е незначителна. Новиот износ е повеќе од двојно повисок од оној што дел од нив го плаќале претходно.

Тоа значи дека занаетчија кој претходно издвојувал околу 50.400 денари годишно доколку месечната обврска била 4.200 денари, при износ од 9.500 денари би издвојувал околу 114.000 денари за 12 месеци, доколку обврската остане непроменета. Разликата добро објаснува зошто промената предизвикала толку силни реакции.

Кај поголемите компании ваков дополнителен трошок можеби полесно може да се распореди во вкупното работење, но кај индивидуалните занаетчии ситуацијата е поинаква. Голем дел од нив работат самостојно, зависат од бројот на клиенти и немаат секој месец исти приходи.

Токму затоа фиксните обврски имаат големо значење за нивната финансиска пресметка. Кога приходите се променливи, а трошоците растат, просторот за заработка станува помал.

Дополнителна тешкотија во првите месеци од примената на новиот систем било доцнењето на пресметките.

Управата за јавни приходи потврдува дека пресметките за јули не биле изготвени навреме. Како причина се наведува потребата софтверот да биде приспособен на законските измени и новиот начин на пресметување.

Таквата ситуација создала дополнителна неизвесност кај занаетчиите, бидејќи покрај промената на висината на обврските морале да се справуваат и со административни доцнења.

Следната поголема промена е најавена за почетокот на 2027 година.

Од Управата за јавни приходи најавуваат дека од 1 јануари ќе почне примената на нов модел според кој месечните налози за данок и придонеси ќе бидат однапред подготвени. Корекции би се правеле само во специфични случаи.

Целта на таквиот пристап е процесот да стане попредвидлив и административно поедноставен. За занаетчиите, сепак, главното прашање останува висината на обврските што треба да ги плаќаат секој месец.

Фактот дека повеќе од 40 занаетчии само во Скопје веќе поднеле барања за затворање на дејноста покажува дека проблемот не се сведува само на незадоволство поради новата пресметка.

За дел од нив станува збор за прашање дали работата и понатаму е финансиски одржлива.

Занаетчиството традиционално се потпира на голем број мали дејности и индивидуални работници, кај кои нема голема финансиска резерва за апсорбирање на ненадејно зголемување на трошоците. Кога месечната обврска расте за повеќе од двојно, занаетчијата има ограничен избор – да ја намали сопствената заработка, да се обиде да ги зголеми цените или да процени дека продолжувањето на дејноста повеќе не е исплатливо.

Токму затоа следните месеци ќе покажат дали барањата за затворање ќе останат ограничени на првичните случаи или повисоките обврски ќе поттикнат уште занаетчии да се откажат од дејноста.

Новиот модел што треба да почне од 1 јануари 2027 година може да го поедностави административниот дел од процесот, но за занаетчиите најважното прашање останува многу поедноставно – колку ќе треба да издвојуваат секој месец и дали по плаќањето на сите обврски нивната работа сè уште ќе биде исплатлива.