Поскапе и кафето и ручекот: Излегувањето во Македонија станува сè поскапо

Ручек во ресторан, кафе со пријателите или вечерно излегување веќе оставаат поголема трага врз домашниот буџет. Цените во македонските ресторани, кафеани и кафулиња продолжуваат да растат, а официјалните податоци потврдуваат дека гостите навистина плаќаат повеќе отколку пред една година.

Во август угостителските услуги во Македонија биле за 3,7 проценти поскапи во споредба со истиот месец минатата година. Растот продолжил и на месечно ниво, па во однос на јули цените се зголемиле за дополнителни 0,6 проценти.

Најголемото месечно поскапување е забележано кај пијалаците. Цените и на алкохолните и на безалкохолните пијалаци во август пораснале за 1,5 проценти во споредба со претходниот месец.

Поскапа станала и храната во угостителските објекти, каде што е регистриран раст од 0,5 проценти. Кај услугите за ноќевање зголемувањето изнесувало 0,4 проценти.

Иако ваквите проценти поединечно можеби не изгледаат големи, нивниот ефект станува многу повидлив кога поскапувањата се натрупуваат во подолг период. Неколку десетици денари повеќе за оброк, повисока цена на кафе или дополнително поскапување на пијалаците постепено ја зголемуваат вкупната сметка.

Тоа го потврдуваат и податоците за подолг период. Од почетокот на годинава до август, цените на угостителските услуги во просек биле за 3 проценти повисоки во однос на истиот период од 2025 година.

Ако сегашните цени се споредат со оние од декември минатата година, растот изнесува 1,3 проценти.

Но сегашните корекции не почнуваат од ниска основа. Поскапувањето во угостителството трае подолго време. Во текот на 2025 година цените во секторот биле за 4,8 проценти повисоки во споредба со 2024 година.

Тоа значи дека рестораните и кафулињата годинава ги зголемуваат цените врз веќе поскапи менија.

Угостителите причините ги бараат во растот на трошоците што се потребни за секојдневното функционирање на локалите. Набавката на храна, месо, млечни производи, зеленчук и други намирници е само еден дел од пресметката.

На тоа се додаваат кириите, трошоците за работа и платите на вработените. Кога овие ставки растат, сопствениците дел од дополнителниот товар го префрлаат во крајната цена што ја плаќа гостинот.

Особено чувствително е прашањето во туристичките места, каде што угостителите во текот на летото укажуваа дека корекциите на цените се поврзани со повисоките набавни трошоци.

Но повисоките цени имаат и друга страна – куповната моќ на домашните гости.

Кога приходите на домаќинствата не растат со исто темпо како трошоците за излегување, луѓето почнуваат да го менуваат начинот на кој трошат. Тоа не мора веднаш да значи дека рестораните и кафулињата ќе останат празни.

Промената понекогаш се забележува дури откако ќе се погледне колку просечно троши еден гостин.

Дел од скопските угостители забележуваат токму такво однесување. Ресторанот може да биде полн, но гостите да нарачуваат помалку отколку порано. Некој ќе се откаже од дополнителен пијалак, друг ќе избере поевтин оброк, а трет внимателно ќе го разгледа ценовникот пред да одлучи што ќе нарача.

На тој начин полните маси не мора автоматски да значат и поголем промет.

Дополнителен притисок за угостителството создава недостигот од работници. Пронаоѓањето искусни готвачи и келнери веќе подолго време претставува проблем за дел од секторот, а недостигот на кадар ја зголемува и цената на трудот.

Угостителите така се наоѓаат меѓу две страни. Од една страна растат трошоците за набавки, работна сила и функционирање на локалите, а од друга страна постои граница до која цените може да се зголемуваат без тоа да влијае врз однесувањето на гостите.

Засега повисоките цени не ги испразнија локалите. Кафулињата и понатаму се места за средба, рестораните во одредени периоди се полни, а викендите остануваат силни за голем дел од угостителството.

Сепак, начинот на трошење постепено се менува.

Токму затоа следниот предизвик за угостителите нема да биде само колку ќе поскапат намирниците или платите, туку и колку од новите трошоци можат да се пренесат врз гостите.

Бидејќи за потрошувачот крајната пресметка е многу поедноставна. Истото излегување што до неодамна чинело една сума, денес бара поголем буџет – а тоа најјасно се забележува во моментот кога на масата ќе пристигне сметката.