Четири реченици што можат да откријат токсичен шеф: Дали ги слушате на работа?

Не секој конфликт со претпоставениот значи дека работите во токсична средина. Строгите рокови, високите очекувања или критиката на сработеното можат да бидат нормален дел од професионалниот однос, но кога понижувањето, чувството на вина и стравот стануваат секојдневие, ситуацијата веќе може да изгледа сосема поинаку.

Психотерапевтката Кетлин Сакстон посочува дека проблематичниот однос со претпоставениот понекогаш не започнува со конфликти, туку токму спротивното – со претерана љубезност и внимание. Новиот шеф може постојано да го фали вработениот, да покажува голем интерес за неговата работа и да создава впечаток дека токму тој е еден од најважните луѓе во тимот.

Проблемот може да се појави кога ваквиот однос нагло ќе се промени. Периодите на пофалби и блискост може да бидат заменети со студено однесување, критики или непријатни реакции, а потоа повторно да следува период во кој сè изгледа нормално. Таквите нагли промени можат да создадат несигурност кај вработениот, кој почнува постојано да размислува што направил погрешно и како повторно да го врати претходниот добар однос со претпоставениот.

Одредени реченици, особено кога постојано се повторуваат, исто така можат да бидат предупредувачки сигнал. Меѓу нив се изјавите дека вработениот е „премногу емотивен“ или „премногу чувствителен“, како и пораките од типот „ако навистина ти беше важна оваа работа, ќе се трудеше повеќе“ и „треба да бидеш среќен што воопшто си тука“.

Една ваква изјава сама по себе не е доволна за целиот работен однос веднаш да се прогласи за токсичен. Многу поважно е дали станува збор за образец што постојано се повторува и дали таквите пораки се користат за омаловажување, предизвикување вина или создавање чувство дека вработениот постојано мора да ја докажува својата вредност.

Понекогаш реакцијата на проблематичната работна средина не се забележува прво во мислите, туку преку телото. Доколку пред заминување на работа или пред состанок со одреден претпоставен редовно се појавуваат непријатност во стомакот, забрзано чукање на срцето, главоболка, проблеми со спиењето, губење на апетитот или силна напнатост, вреди да се обрне внимание на околностите во кои тие симптоми се јавуваат.

Повремената нервоза пред важен состанок, презентација или тежок рок е нормална и сама по себе не значи дека постои сериозен проблем. Сосема друга ситуација е кога чувството на страв или напнатост се повторува со недели или месеци и е јасно поврзано со конкретна личност или со самото работно место.

Долготрајниот притисок може постепено да се одрази и врз секојдневието надвор од работата. Вработениот може да продолжи да размислува за разговорите со шефот и откако ќе се врати дома, да ги анализира сопствените зборови, да се плаши од следниот работен ден или да чувствува ментална исцрпеност иако физички не работи потешко од претходно.

Сепак, важно е да се направи јасна разлика меѓу токсичен и едноставно строг или барачки претпоставен. Шеф кој бара почитување на роковите, укажува на грешки или очекува висок квалитет не е автоматски проблематичен. Клучно е на кој начин се поставуваат барањата и дали критиката се однесува на работата или се претвора во лично омаловажување на вработениот.

Предупредувачкиот знак е почесто повторувањето на истото однесување – понижување, непредвидливи промени во односот, создавање чувство на вина, потценување на способностите или градење атмосфера во која луѓето постојано се плашат од реакцијата на претпоставениот. Токму образецот, а не еден изолиран конфликт, дава многу подобра слика за квалитетот на работниот однос.

Кога вработениот не е сигурен дали ситуацијата навистина станала проблематична, корисно може да биде мислењето на човек кој не е директно вклучен во случувањата. Разговор со личност од доверба понекогаш помага ситуацијата да се погледне од друга перспектива и полесно да се разликува непријатен инцидент од однесување што постојано се повторува.

Корисно може да биде и бележењето на конкретните ситуации – што било кажано, кога се случило и како завршил разговорот. Со текот на времето така полесно може да се забележи дали станува збор за неколку случајни конфликти или за постојан начин на комуникација.

Доколку работниот стрес почне сериозно да влијае врз спиењето, секојдневното функционирање или физичката и емоционалната состојба, разговорот со психолог, психотерапевт или друг соодветен стручен професионалец може да помогне ситуацијата да се согледа појасно.

Најважно е заклучокот да не се носи врз основа на една лоша средба или една несоодветна реченица. Но ако понижувањето, стравот и чувството на вина станат вообичаен дел од работниот ден, а самата помисла на средба со претпоставениот постојано создава силна напнатост, тогаш веќе постојат причини подетално да се разгледа односот и неговото влијание врз вработениот.