Европа ја отвора вратата за Канада: Се разгледува досега невиден модел на соработка

Канада и Европската Унија би можеле да ги продлабочат економските и политичките врски до степен што досега не бил разгледуван меѓу Отава и Брисел. По неуспешните трговски преговори со Соединетите Американски Држави, канадските власти наводно разговараат со европските партнери за нов модел на соработка, кој би можел да вклучува и статус на „придружна членка“ на Европската Унија.

Според информациите објавени од „Волстрит журнал“, разговорите сè уште се во рана фаза и конечната форма на евентуалниот договор не е утврдена. Сепак, идејата привлекува внимание бидејќи би претставувала значително приближување на Канада кон европскиот економски и политички блок.

Иако Европската Унија досега нема воспоставено широко користен модел на вакво членство, европски и канадски претставници, според извештаите, се отворени за разгледување на можноста. Таквиот аранжман би можел да овозможи продлабочување на трговијата и инвестициите без Канада да стане полноправна членка на Унијата.

За Канада, ваквото приближување би можело да има големо економско значење. Соединетите Американски Држави со децении се убедливо најважниот трговски партнер на земјата, а во 2025 година околу 72 проценти од канадскиот извоз бил насочен кон американскиот пазар.

Затоа, влошувањето на трговските односи со Вашингтон ја зголемува потребата на Отава да пронајде нови пазари и партнери. Европа во тој контекст се појавува како една од најзначајните алтернативи.

Потенцијалниот договор би можел да опфати многу повеќе од класична трговска размена. Меѓу можностите што се разгледуваат се транспорт на канадски ѓубрива преку Арктикот, како и развој на нова инфраструктура за транспорт на природен гас.

За Европа, канадските енергетски и суровински ресурси би можеле да имаат дополнително значење во напорите за намалување на зависноста од рускиот природен гас. За Канада, пак, отворањето на европскиот пазар би значело диверзификација на извозот и намалување на зависноста од американските купувачи.

Соработката би можела да се прошири и во високотехнолошкиот сектор. На маса се наводно и проекти поврзани со поставување подморски комуникациски кабли, развој на сателитски системи и изградба на центри за складирање и обработка на податоци.

Овие области стануваат сè поважни во услови кога европските и канадските власти сакаат да ја намалат зависноста од американските технолошки компании и да изградат посигурна инфраструктура за дигиталната економија.

Важна улога во приближувањето на Канада кон Европа има и канадскиот премиер Марк Карни, кој има долгогодишни врски со Велика Британија и Европа. Тој студирал на Универзитетот Оксфорд, а подоцна ја извршувал функцијата гувернер на Банката на Англија.

Карни во изминатиот период воспоставил блиски контакти со повеќе европски лидери, меѓу кои и францускиот претседател Емануел Макрон. Во разговорите меѓу нив се отворени и прашања поврзани со полесното движење на луѓето меѓу Канада и Европа, вклучително и можностите за живеење и работа без визи.

Канадската влада покажува интерес и за европските образовни програми. Карни наводно сака Канада да се приклучи кон програмата за студентска размена на Европската Унија, со што би им се овозможило на канадските студенти полесно да студираат на европските универзитети.

Дополнителен сигнал за приближувањето кон Европа ќе биде и претстојната европска турнеја на канадскиот премиер. Карни треба да ги посети Ливерпул и Стразбур, каде што се очекува да се обрати пред Европскиот парламент и да разговара со европските претставници за трговијата, инвестициите и безбедноста.

Сè уште нема потврда дали за време на посетата ќе биде објавен конкретен план за евентуалното „придружно членство“. За таков договор би биле потребни долги преговори и усогласување на голем број економски и политички прашања.

Во меѓувреме, односите меѓу Канада и Соединетите Американски Држави остануваат затегнати. Двете земји воведоа царини една кон друга, а трговскиот спор дополнително се продлабочи во последните недели.

Канадската страна во август се повлече од преговорите со американските претставници, а Вашингтон потоа презеде нови мерки против дел од канадскиот увоз. Американскиот претседател Доналд Трамп дополнително ги заостри односите со ограничувања за увоз на одредени канадски млечни производи, алкохол и друга стока.

Во спорот беше вклучен и канадскиот производител на авиони „Бомбардиер“, откако Трамп се закани со ограничувања за продажба на авиони произведени надвор од Соединетите Американски Држави на американскиот пазар.

Тензиите меѓу двете земји траат подолго време. Трамп во повеќе наврати ја нарекуваше Канада „51. сојузна држава“, што предизвика остри реакции во Отава. Во текот на трговскиот конфликт, американскиот претседател дури и симболично го преименуваше езерото Онтарио во „Езеро Америка“.

Во таква атмосфера, приближувањето на Канада кон Европската Унија добива дополнителна тежина. За Отава тоа би можело да биде начин да отвори нови економски можности и да ја намали зависноста од американскиот пазар, додека за Брисел би значело воспоставување уште поблиски односи со голема, економски развиена и ресурсно богата земја.

Дали идејата за „придружно членство“ ќе прерасне во конкретен договор, сепак, останува отворено прашање. Но, самото отворање на разговорите покажува дека Канада во услови на зголемени трговски тензии со својот најголем сосед сè поактивно гледа кон Европа како кон стратешки економски и политички партнер.