Тивко купуваше клубови, а милијардите растеа: Спортската стратегија на Стен Кронке

Стен Кронке е еден од најбогатите луѓе во светот на спортот, но неговото богатство не е изградено само на терените. Американскиот милијардер во текот на последните три децении создаде спортско портфолио чии клубови денес вредат десетици милијарди долари, а неговите инвестиции во спортот се покажаа како еден од најуспешните делови од неговото деловно царство.

Кронке, кој има 79 години, во вторникот го објави договорот за купување мнозински удел во бејзбол тимот Лос Анџелес Ејнџелс од Арти Морено. Вредноста на клубот се проценува на околу четири милијарди долари. Доколку трансакцијата биде финализирана, Кронке ќе стане првиот сопственик кој контролира клубови во сите пет најголеми северноамерикански машки професионални лиги.

Неговата спортска империја веќе ги опфаќа Лос Анџелес Ремс во НФЛ, Денвер Нагетс во НБА, Колорадо Аваланш во НХЛ, Колорадо Рапидс во МЛС и Арсенал во англиската Премиер лига, како и женскиот тим на Арсенал.

Според проценките на „Форбс“, шесте клубови што Кронке ги поседува или контролира денес имаат вкупна вредност од околу 22 милијарди долари, кога ќе се одземат долговите. За нив тој во минатото платил околу 2,4 милијарди долари, односно приближно 3,8 милијарди долари кога сумата ќе се пресмета според денешната вредност на парите.

Така, растот на вредноста на неговите спортски инвестиции достигнува повеќе од 20 милијарди долари.

Најдобар пример за овој успех се Лос Анџелес Ремс. Кога Кронке го зголемувал својот удел во клубот, франшизата била далеку од денешната вредност. Во 2015 година, последната сезона пред преселбата од Сент Луис, Ремс биле проценети на околу 1,45 милијарди долари. Десет години подоцна нивната вредност достигнала 10,5 милијарди долари.

Тоа не е единствениот показател за успехот. Во 2024 година Ремс оствариле околу 764 милиони долари приходи и 244 милиони долари оперативна добивка. Тимот, кој некогаш бил меѓу послабите по приходи во НФЛ, денес е во самиот врв на лигата.

Кронке во спортот не заработува само преку растот на вредноста на клубовите. Неговата стратегија е тесно поврзана со недвижностите, сектор во кој го стекнал првото големо богатство. Тој денес е еден од најголемите приватни сопственици на земјиште во САД, со околу 1,1 милион хектари ранчови, а поседува и милиони квадратни метри комерцијални недвижности.

Токму искуството со земјиштето и недвижностите му овозможило спортските клубови да ги гледа поинаку од голем број други сопственици. За Кронке, стадионот не е само место каде што се играат натпревари, туку центар околу кој може да се развие цел деловен комплекс.

Најдобар пример е стадионот „Софи“ во Лос Анџелес, домот на Ремс. Кронке инвестираше милијарди долари во изградбата на стадионот и развојот на околниот комплекс „Холивуд Парк“. Ремс се преселија во Калифорнија во 2016 година, по период на жестоки несогласувања со Сент Луис.

Преселбата предизвика големо незадоволство во Мисури, а градот подоцна го тужеше Кронке и НФЛ. Спорот заврши со договор за порамнување во 2021 година, вреден 790 милиони долари, при што Кронке, според извештаите, платил 571 милион долари.

Од деловен аспект, сепак, преселбата се покажа како исклучително успешна. Во Лос Анџелес Ремс добија пристап до еден од најголемите спортски пазари во САД, нов стадион и можност за развој на голем комерцијален комплекс.

Успехот на терен дополнително ја зголеми вредноста на инвестицијата. Ремс го освоија Суперболот во 2022 година, токму на својот нов стадион. Истата година Колорадо Аваланш го освои Стенли купот, а една година подоцна Денвер Нагетс ја освоија својата прва НБА титула во историјата.

Ниту Арсенал не остана без голем трофеј. Лондонскиот клуб во мај ја освои Премиер лигата по пауза од 22 години, додека женскиот тим на Арсенал ја освои првата ФИФА Лига на шампионки за жени.

Спортскиот успех, сепак, не значи дека Кронке е омилен меѓу сите навивачи. Во Лондон години наназад постоеја протести против неговото сопствеништво, особено по обидот Арсенал да стане дел од проектот за европска Суперлига. Во Сент Луис незадоволството е уште посилно поради преселбата на Ремс во Калифорнија.

Во исто време, неговиот пристап е различен од оној на сопствениците кои постојано се појавуваат во јавноста. Кронке со години го гради имиџот на повлечен и тивок милијардер, повеќе заинтересиран за деловните резултати отколку за медиумското внимание.

Неговата кариера во спортот започна со Ремс. Во 1995 година тој купи 30 отсто од клубот, во периодот кога се разгледуваше преселба од Лос Анџелес во Сент Луис. Две години подоцна го зголеми уделот на 40 отсто.

Во 2000 година направи уште еден голем чекор, преземајќи ги Денвер Нагетс и Колорадо Аваланш за околу 450 милиони долари. Во тоа време Нагетс биле проценети на само 175 милиони долари, а Аваланш на околу 198 милиони.

До 2025 година вредноста на Нагетс порасна на околу 4,6 милијарди долари, додека Аваланш достигна приближно 1,95 милијарди долари.

Во 2003 година Кронке го купи Колорадо Рапидс, во време кога иднината на МЛС не изгледаше сигурно. Денес клубот вреди околу 450 милиони долари. Тој подоцна изгради и сопствена спортска телевизиска мрежа, што му овозможи дополнително да ги интегрира своите клубови во еден деловен систем.

Кронке е особено внимателен кога станува збор за недвижностите околу спортските објекти. Во Денвер, на пример, планира развој на околу 22 хектари земјиште во близина на Бол Арена. Проектот предвидува станбени објекти, хотел и концертна сала.

Истиот модел може да се примени и со неговата најнова инвестиција. Доколку го заврши преземањето на Лос Анџелес Ејнџелс, Кронке ќе добие клуб кој има потреба од нова енергија, но и стадион стар околу шест децении и земјиште со потенцијал за понатамошен развој.

Токму затоа неговата приказна не е само приказна за спортски сопственик кој имал среќа со растот на вредноста на франшизите. Кронке ги поврза спортот, недвижностите, медиумите и развојот на земјиштето во еден модел што му овозможи да создаде огромна вредност.

Од човек кој како дете ги слушал натпреварите на Сент Луис Кардиналс на радио до милијардер кој контролира клубови на двете страни од Атлантикот, Кронке денес се наоѓа на врвот на еден од најпрофитабилните трендови во глобалниот спорт.

Неговата најнова цел, Лос Анџелес Ејнџелс, може дополнително да ја прошири таа империја. А ако досегашната стратегија е показател, за Кронке вредноста на еден спортски клуб никогаш не се мери само според резултатот на теренот. Најголемата игра се одвива и надвор од стадионот.