Колку пиво произведува Македонија и каде е на европската пивска карта?

Пивото е еден од најпопуларните алкохолни пијалаци во Европа, а европскиот континент воедно е дом на некои од најголемите и најпознати пиварски индустрии во светот. Додека Германија, Шпанија и Полска произведуваат милијарди литри пиво годишно, Северна Македонија има многу помала индустрија, но сепак произведува десетици милиони литри пиво секоја година.

Според податоците објавени во извештајот на BarthHaas за пивската индустрија, Северна Македонија во 2024 година произвела околу 490.000 хектолитри пиво. Тоа се приближно 49 милиони литри, што ја става земјата на 118. место меѓу европските производители. Во истиот извештај се наведува дека производството во 2023 година било околу 505.000 хектолитри, што значи дека во 2024 година било забележано намалување од околу 3 проценти.

Сепак, различни извори користат различни методологии и податоци, па затоа бројката не е целосно иста во сите статистики. GlobalData, на пример, за Македонија проценува производство од околу 649.000 хектолитри во 2024 година, или 64,9 милиони литри, додека Стопанската комора на Северна Македонија наведува дека домашните производители произведуваат околу 670.000 хектолитри годишно. Разликата покажува дека при споредување на пивската индустрија треба да се внимава кој извор и која методологија се користат.

Кога македонското производство ќе се стави покрај најголемите европски производители, разликата станува огромна. Германија во 2025 година произвела околу 7,4 милијарди литри пиво, Шпанија 5,3 милијарди, а Полска 3,5 милијарди литри. Холандија произвела околу 2,4 милијарди литри, додека Франција била на околу 2,1 милијарди литри.

Тоа значи дека само Германија произведува околу 150 пати повеќе пиво од Македонија ако се користи проценката од 49 милиони литри за македонското производство. Шпанија произведува повеќе од 100 пати повеќе, а Полска околу 70 пати повеќе. Причината е пред сè големината на пазарите, бројот и капацитетот на пиварниците, традицијата и извозната ориентација на индустријата.

Интересно е што Македонија не е единствената мала европска земја со релативно скромно производство. Според истиот BarthHaas извештај, во 2024 година Црна Гора произвела околу 280.000 хектолитри, Малта околу 196.000, Луксембург 222.000, Исланд 192.000, а Кипар околу 429.000 хектолитри. Македонија, според проценката од 490.000 хектолитри, произведува повеќе од овие земји, но значително помалку од Словенија, која во 2024 година била на околу 1,8 милиони хектолитри.

Во регионот, разликите исто така се забележливи. Хрватска во 2024 година произвела околу 3 милиони хектолитри, Словачка 2,9 милиони, Словенија 1,8 милиони, Босна и Херцеговина околу 825.000, а Албанија околу 753.000 хектолитри. Северна Македонија со околу 490.000 хектолитри е под овие производители, но е над Црна Гора и повеќето од најмалите пивски пазари во Европа.

Кога станува збор за домашниот пазар, сликата е малку поинаква. GlobalData за 2024 година проценува потрошувачка од околу 701.000 хектолитри, односно приближно 70 милиони литри пиво, што би значело дека домашната потрошувачка е поголема од производството. Истата база на податоци ја проценува потрошувачката по глава на жител на околу 34 литри годишно.

Дел од разликата меѓу домашното производство и потрошувачката се покрива со увоз. Податоците на Светската банка покажуваат дека Северна Македонија во 2024 година извезла 6,24 милиони литри пиво, додека во 2023 година увезла околу 10,69 милиони литри пиво. Тоа покажува дека пивото е и значаен производ во прекуграничната трговија, а македонските производители имаат присуство и на регионалните пазари.

Најголем дел од македонскиот извоз на пиво е насочен кон соседството. Во 2024 година, од вкупно 6,24 милиони извезени литри, околу 4,15 милиони литри биле извезени во Србија, а уште 1,7 милиони литри во Албанија. Тоа значи дека овие два пазари апсорбирале огромен дел од македонскиот извоз на пиво.

Во меѓувреме, европската пивска индустрија во целина минува низ период на промени. Според најновите податоци на Brewers of Europe, производството на пиво во Европската Унија во 2025 година се намалило за 2,9 проценти во споредба со 2024 година, додека потрошувачката паднала за 3,2 проценти. Истовремено, безалкохолното пиво продолжува да расте и во 2025 година неговата потрошувачка во Европската Унија се зголемила за 5,87 проценти.

Така, иако Македонија е далеку од големите европски пивски производители по апсолутен обем, домашната индустрија има значајна улога на пазарот и во регионалниот извоз. Со производство од десетици милиони литри годишно, Македонија останува мал производител во европски размери, но не и безначаен играч на Балканот, каде што пивото останува еден од најприсутните производи во секојдневната потрошувачка.