Шведска има необична понуда: Ќе ви даде илјадници евра ако решите да ја напуштите земјата

Шведска направи значителен пресврт во политиката на доброволно враќање на мигрантите, нудејќи финансиска помош која може да достигне и околу 55.000 евра за едно домаќинство. Новите правила стапија во сила на почетокот на 2026 година, а со нив државата драстично ја зголеми сумата што можат да ја добијат лицата кои доброволно ќе ја напуштат земјата и ќе се преселат во државата на потекло или во друга земја каде што имаат право на престој.

Според новиот модел, возрасно лице може да добие до 350.000 шведски круни, што е приближно 32.000 евра. За брачен или невенчан пар максималната сума достигнува 500.000 круни, додека за цело домаќинство може да се исплатат до 600.000 круни, односно околу 55.000 евра. Дополнително, за секое дете може да следуваат уште 25.000 круни, или приближно 2.300 евра.

Станува збор за огромно зголемување во однос на претходниот систем. Досега возрасно лице можеше да добие најмногу 10.000 круни, што значи дека максималната индивидуална помош со новите правила е зголемена дури 35 пати. Со тоа шведските власти сакаат финансискиот поттик да стане доволно значаен за да влијае врз одлуката на лицата кои размислуваат за враќање во својата матична земја.

Сепак, мерката не се однесува на сите странци кои живеат во Шведска. Право на финансиска помош имаат лица кои поседуваат важечка дозвола за престој врз основа на заштита, вклучително и бегалски статус или супсидијарна заштита. Вообичаено, дозволата за престој треба да била издадена на 12 септември 2024 година или порано.

Финансиската поддршка е наменета за оние кои сакаат трајно да се преселат во својата матична земја или во друга држава во која имаат законско право да живеат. Притоа, програмата има јасни ограничувања, па средствата не можат да се користат за преселување во друга земја членка на Европската Унија, во земја од Европскиот економски простор или во Швајцарија.

Интересот за програмата почнал да расте по воведувањето на новите правила. Според податоците на шведската Агенција за миграција, до средината на февруари биле поднесени 272 барања, од кои 82 биле одбиени. Неколку недели подоцна бројот на апликации се зголемил на околу 370, а биле одобрени и првите барања според значително повисоките износи.

Шведската влада ја оправдува мерката со потребата да им се овозможи нов почеток на луѓето кои не успеале успешно да се интегрираат во шведското општество. Според образложението на властите, доброволното враќање во земјата на потекло може да им овозможи на овие лица да започнат нов живот во средина која им е позната, додека истовремено нивното враќање би можело да придонесе и за економскиот развој на матичните земји.

Програмата за доброволно враќање не е нова. Таа постои во Шведска уште од 1984 година, но во изминатите децении била користена од релативно мал број луѓе. Токму слабата заинтересираност е една од причините поради кои властите сега решиле радикално да ја зголемат финансиската поддршка и да понудат сума која може да претставува значаен капитал за почеток на нов живот.

Новата политика, сепак, предизвика и политички и општествени дебати. Критичарите поставуваат прашања за тоа дали државата треба со јавни средства да поттикнува луѓе да ја напуштат земјата, како и дали толку големото зголемување на помошта навистина ќе донесе резултати. Дополнителни дилеми произлегуваат и од претходните резерви и анализи поврзани со ефикасноста на програмата.

За шведските власти, сепак, целта е јасна – да се зголеми бројот на доброволни враќања и да се намали бројот на луѓе кои остануваат во земјата без успешна интеграција. Наместо досегашната симболична финансиска поддршка, Шведска сега нуди сума од десетици илјади евра, надевајќи се дека токму парите ќе бидат доволно силен мотив за дел од мигрантите да донесат одлука за заминување.

На тој начин, шведскиот модел отвора пошироко европско прашање за иднината на миграционата политика. Додека дел од европските земји бараат начини да ја олеснат интеграцијата на мигрантите, Шведска се обидува да создаде финансиски стимул за оние кои не успеале да се вклопат или повеќе не сакаат да останат. Колку луѓе навистина ќе го прифатат овој предлог и дали вложувањето од јавните средства ќе даде резултати, ќе покаже примената на програмата во наредните години.