Доаѓа крајот на онлајн состаноците? Компаниите повторно трошат милијарди за деловни патувања

Деловните патувања повторно добиваат сè поголемо значење за светската економија, иако компаниите денес многу повнимателно одлучуваат каде и зошто ги испраќаат своите вработени. Според најновите проценки на Светската асоцијација за деловни патувања (GBTA), глобалната потрошувачка за службени патувања во 2026 година би можела да достигне околу 1,7 трилиони долари, што би претставувало раст од приближно седум проценти во однос на претходната година.

Интересно е што вредноста на пазарот расте многу побрзо од самиот број на патувања. Проекциите покажуваат дека бројот на деловни патувања годинава би требало да се зголеми за околу 1,3 проценти. Тоа сугерира дека компаниите не патуваат значително повеќе, туку за патувањата трошат повеќе, што во голема мера е поврзано со поскапувањето на транспортот, сместувањето и другите услуги.

Минатата година глобално биле реализирани околу 1,82 милијарди деловни патувања, додека вкупната потрошувачка достигнала приближно 1,6 трилиони долари. Во однос на претходната година, тоа претставувало раст од 8,4 проценти и резултат подобар од првичните очекувања. Подобрата економска активност и намалувањето на трговските тензии во вториот дел од годината придонеле компаниите да бидат послободни во планирањето на службените патувања.

Но, новиот циклус на раст не значи враќање кон старите навики. Компаниите стануваат многу повнимателни во оправдувањето на секое патување, а критериумот сè почесто не е само дали состанокот може да се одржи лично, туку дали присуството во живо ќе донесе доволно голема деловна корист.

Податоците од истражувањето покажуваат дека во 2025 година 41 процент од деловните патници реализирале едно или две патувања, додека 44 проценти патувале меѓу три и десет пати. Околу 15 проценти од испитаниците имале повеќе од десет деловни патувања во текот на годината. Просечната потрошувачка по едно деловно патување изнесувала околу 875 долари, што покажува колку брзо се собира глобалната сметка кога милиони компании секојдневно испраќаат свои луѓе преку граници.

На растот на трошоците влијаат и фактори врз кои компаниите имаат ограничена контрола. Геополитичките тензии, промените на транспортните пазари и повисоките цени на услугите создаваат дополнителен притисок врз буџетите. Особено чувствителен е авионскиот сообраќај, каде што цените на билетите, ограничувањата на капацитетите и промените на маршрутите директно се одразуваат врз цената на едно службено патување.

Од друга страна, деловниот свет сè уште има силна причина да патува. Договорите со клиенти, преговорите со партнери, конференциите, саемите, инвестициите и воспоставувањето нови деловни контакти тешко можат целосно да се заменат со видеоповици. Технологијата овозможи голем дел од комуникацијата да се одвива од далечина, но во многу индустрии личниот контакт и понатаму има значајна економска вредност.

Ова особено се забележува во Северна Америка и азиско-пацифичкиот регион, каде што инвестициите во технологија и вештачка интелигенција стануваат важен двигател на деловната активност и патувањата. Компаниите што инвестираат во нови технологии имаат потреба од состаноци со инвеститори, добавувачи, клиенти и технолошки партнери, што создава дополнителна побарувачка за службени патувања.

Азискиот и европскиот пазар воедно остануваат меѓу најголемите центри на глобалниот деловен сообраќај. Во 2025 година двата региона заедно регистрирале повеќе од 600 милиони деловни патувања, а слична распределба се очекува и годинава. Големината на нивните економии, густата мрежа на меѓународни компании и силните трговски врски ги прават клучни пазари за деловниот туризам.

САД, Кина, Бразил, Австралија, Јужна Кореја, Турција и Јапонија се издвојуваат како особено значајни пазари и за влезни и за излезни деловни патувања. Станува збор за економии со голем број мултинационални компании, развиена индустрија и интензивни трговски врски со остатокот од светот.

Сепак, геополитиката создава и јасни губитници. На Блискиот Исток, каде што воените конфликти и безбедносните ризици влијаат врз економската активност и транспортот, GBTA очекува намалување на обемот на деловните патувања за околу 12,3 проценти. Тоа покажува дека деловниот туризам е исклучително чувствителен на нестабилноста: кога ризикот расте, компаниите први ги одложуваат патувањата кои не се неопходни.

И покрај сите неизвесности, долгорочната слика останува позитивна. GBTA очекува глобалното трошење за деловни патувања да продолжи да расте и да ја надмине границата од два трилиони долари до 2030 година. Доколку прогнозата се оствари, тоа би значело дека службените патувања повторно стануваат еден од значајните сегменти на глобалната економија, иако нивниот карактер се менува.

Наместо масовно патување без строга контрола на трошоците, компаниите се движат кон модел во кој секое патување треба да има јасна деловна цел. Се патува кога треба да се затвори договор, да се развие партнерство, да се привлече инвестиција или да се оствари контакт што не може подеднакво успешно да се реализира преку екран.

Токму затоа иднината на деловните патувања веројатно нема да биде одредена само од бројот на продадени авионски билети или резервирани хотелски соби. Ќе зависи и од тоа колку компаниите се подготвени да платат за личен контакт во време кога технологијата им овозможува да останат во канцеларија.

Глобалниот пазар, барем засега, дава јасен одговор. Компаниите можеби патуваат поретко и повнимателно, но кога ќе одлучат да тргнат на пат, подготвени се да потрошат повеќе. Тоа е причината поради која деловните патувања повторно растат и зошто границата од два трилиони долари веќе не изгледа толку далечна.