Најголемиот губитник во војната: Катар за шест месеци остана без 24 милијарди долари

Катар се соочи со една од најтешките економски последици од војната меѓу САД и Иран, откако нарушувањата во сообраќајот низ Ормускиот Теснец речиси целосно го запреа извозот на течен природен гас од земјата. Според проценките, Катар за само шест месеци останал без околу 24 милијарди долари приходи од продажбата на гас. Извозот на катарскиот течен природен гас, познат како LNG, во овој период паднал за неверојатни 96 отсто.

За економијата на земјата ова е огромен удар, особено ако се има предвид колку Катар е зависен од извозот на енергенси. Загубата од 24 милијарди долари е приближно еднаква на приходите што земјата би ги остварила за околу пет месеци според податоците за 2025 година.

Клучниот проблем е Ормускиот Теснец, тесниот поморски премин преку кој минува значителен дел од светската трговија со нафта и гас. За Катар, неговото нарушување е особено сериозно бидејќи земјата во голема мера се потпира на поморскиот извоз на LNG.

Државната енергетска компанија QatarEnergy вообичаено испорачува огромни количества гас на светските пазари. Но, по почетокот на конфликтот кон крајот на февруари, извозот драматично се намалил.

Податоците на енергетската аналитичка компанија ICIS покажуваат колку е голем падот. Во текот на шестмесечниот период од Персискиот Залив испловиле само 18 пратки катарски LNG, во споредба со 509 во истиот период претходната година.

Дополнителен удар за Катар претставува и фактот што биле нападнати два катарски танкери. Со нарушувањето на транспортните рути и зголемениот ризик за бродовите, испораките кон странските купувачи станале исклучително отежнати.

Проблемите не се ограничени само на Катар. Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Ирак и Кувајт исто така се соочиле со нарушувања во извозот на енергенси. Сепак, размерот на ударот врз катарскиот извоз на LNG е значително поголем.

Пред почетокот на конфликтот, Катар обезбедувал приближно една петтина од дневните количини на LNG што се тргувале на светскиот пазар. Наглиот пад на неговите испораки затоа создаде празнина која другите производители се обидуваат да ја пополнат.

Најголема корист од ситуацијата имаат американските извозници на течен природен гас. Откако катарските испораки беа сериозно ограничени, американските компании го зголемија присуството на азискиот пазар, каде што побарувачката за LNG останува висока.

Американските производители во меѓувреме потпишале десет договори со вкупен капацитет од 7,27 милиони тони LNG годишно. Компанијата Venture Global сама склучила шест од овие договори, а испораките според пет од нив треба да започнат во текот на 2026 година.

Растот на американскиот извоз е поддржан и од пуштањето во работа на нови извозни терминали. Сепак, дополнителните количества од САД не успеваат целосно да ја надоместат загубата на катарскиот гас.

Последиците се чувствуваат и во Европа, каде што залихите на природен гас се под зголемен притисок. Ограничената понуда на LNG на светскиот пазар, заедно со слабата сезона за полнење на европските складишта, создава дополнителна неизвесност пред почетокот на грејната сезона.

Ниските залихи значат дека Европа би можела да биде многу почувствителна на новите нарушувања на пазарот. Особено ризична би била ситуацијата доколку следната зима биде постудена од очекуваното, бидејќи во таков случај побарувачката за гас би се зголемила, а ограничената понуда би можела дополнително да ги поттикне цените.

За Катар, сепак, економската сметка веќе е јасна. Во само шест месеци земјата претрпе пад од 96 отсто на извозот на LNG и остана без околу 24 милијарди долари приходи.

Војната така не донесе само геополитички последици. Таа покажа и колку една земја зависна од извозот на енергенси може да биде ранлива кога ќе се наруши клучната транспортна рута.

Катар можеби не е директно најголемата воена жртва на конфликтот, но според економските последици од прекинот на трговијата со гас, засега се издвојува како еден од најголемите, ако не и најголемиот економски губитник во оваа војна.