Каде исчезнува македонското дрво? Новите бројки отвораат сериозни прашања

Производството на шумски сортименти во државните шуми во Македонија бележи значителен пад во второто тримесечје од годинава. Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека во периодот април–јуни 2026 година се произведени 103.383 кубни метри шумски сортименти, што е за 6,9 отсто помалку во споредба со истиот период лани.

Најголем дел од произведеното дрво отпаѓа на огревното дрво. Во второто тримесечје се произведени 75.593 кубни метри, додека производството на трупци достигнало 25.638 кубни метри.

Интересно е што трупците се единствениот вид шумски сортимент кај кој е регистриран пораст. Нивното производство е зголемено за 0,5 отсто во однос на второто тримесечје од 2025 година. Тоа, сепак, не било доволно за да се спречи вкупниот пад на производството.

Истовремено, продажбата на шумски сортименти се движела во спротивна насока. Во второто тримесечје биле продадени вкупно 99.587 кубни метри, што претставува зголемување од 1,8 отсто во однос на истиот период минатата година.

Разликата меѓу производството и продажбата отвора прашања за состојбата со управувањето со шумскиот фонд, залихите и снабдувањето на пазарот. Државните шуми се важен извор на огревно дрво и суровина за дрвната индустрија, па промените во производството можат да имаат последици и врз домаќинствата и компаниите што зависат од оваа суровина.

Особено значајно е што најголемиот дел од производството и понатаму се однесува на огревно дрво. Тоа покажува колку шумите имаат важна улога во обезбедувањето енергија за дел од домаќинствата, особено во услови кога цените на другите енергенси се променливи.

Но, падот на производството сам по себе не значи дека Македонија во текот на една година „останала без шуми“ или дека шумскиот фонд директно се намалил за 6,9 отсто. Овие статистички податоци се однесуваат на количината на произведени шумски сортименти во државните шуми, а не на вкупната површина или состојба на сите шуми во земјата.

Сепак, бројките се важен сигнал. Македонија со години се соочува со проблеми поврзани со бесправната сеча, шумските пожари, деградацијата на шумите и неодржливото користење на природните ресурси. Затоа секое намалување или промена во производството треба да се разгледува во поширок контекст, особено кога станува збор за долгорочното управување со шумите.

Фактот дека продажбата расте во момент кога производството се намалува дополнително го прави трендот интересен за следење. Доколку ваквата разлика продолжи, прашањето нема да биде само колку дрво се продава, туку и од каде доаѓа, како се управува со залихите и дали темпото на користење е одржливо на долг рок.

Шумите не се само извор на дрво. Тие имаат клучна улога во зачувувањето на почвата, водните ресурси, биолошката разновидност и ублажувањето на климатските промени. Затоа секоја статистика за сечата и производството на дрво треба да се гледа и како показател за тоа колку внимателно државата управува со едно од најзначајните природни богатства.

Бројките за второто тримесечје покажуваат пад на производството, но и раст на продажбата. Дали станува збор за краткорочно отстапување или за тренд што ќе продолжи, ќе може да се види во наредните квартали. Она што останува клучно е дрвото да се користи без да се загрози ресурсот од кој доаѓа, бидејќи еднаш уништената шума не може да се обнови со исто темпо со кое се сече.