Имате заштедено 10.000 евра? Еве што ви зема инфлацијата без да забележите

Голем дел од македонските граѓани со години ја избираат банката како главно место за чување на својата заштеда. Тоа го потврдуваат и најновите монетарни податоци, според кои депозитите на домаќинствата во домашниот банкарски систем надминале 7,5 милијарди евра. За споредба, кредитите на населението се движат околу 4,8 милијарди евра, што покажува дека граѓаните колективно имаат значително повеќе заштедени отколку позајмени средства.

На прв поглед, парите што стојат на сметка изгледаат целосно безбедно. Ако денес имате 10.000 евра и не потрошите ниту едно евро, по една година на изводот повторно ќе ја видите истата сума. Но, истата бројка не значи дека парите ја задржале и истата вредност.

Причината е инфлацијата. Кога цените на производите и услугите растат, со иста сума пари постепено може да се купи помалку. Така, иако номинално вашата заштеда останува 10.000 евра, нејзината реална куповна моќ може да биде пониска.

Токму тука се создава разликата меѓу „да имаш пари“ и „парите да ти работат“. Доколку средствата се на сметка без значаен принос, нивната вредност во евра останува иста, но во услови на инфлација нивната реална вредност се намалува.

Ова станува уште поважно ако заштедата остане неискористена со години. На краток рок, намалувањето на куповната моќ можеби не изгледа драматично, но кога истиот процес се повторува подолг период, ефектот може да биде значителен.

Да претпоставиме дека некој има 10.000 евра и едноставно ги чува без никаков принос. Номинално, и по пет или десет години тој човек сè уште ќе има 10.000 евра, под услов да не потрошил ништо. Но прашањето е што ќе може да купи со нив тогаш во споредба со денес.

Токму затоа инфлацијата често се опишува како тивок трошок за штедењето. Таа не ви ја намалува директно сумата на банкарската сметка, туку постепено ја намалува количината стоки и услуги што можете да ги купите со истата сума.

Сепак, тоа не значи дека секој човек треба веднаш да ги повлече парите од банка и да ги вложи во нешто поризично. Напротив, заштедата има важна функција, особено кога станува збор за финансиска резерва за непредвидени трошоци. Средствата што треба да бидат достапни во секој момент имаат поинаква улога од парите што можат да се чуваат со години без да се користат.

За дел од граѓаните, орочениот депозит може да биде начин да се добие одреден принос без да се презема поголем инвестициски ризик. Други можат да разгледуваат државни хартии од вредност, инвестициски фондови или други финансиски инструменти, но секоја од овие опции има различни услови, приноси, ризици и рокови.

Најважно е што повисокиот потенцијален принос не доаѓа бесплатно. Со поголемата можност за заработка обично доаѓа и поголем ризик од губење на дел од вложените средства. Затоа одлуката што да се прави со заштедата зависи од финансиската состојба, целите и подготвеноста на секој поединец да преземе ризик.

Податокот дека депозитите на домаќинствата надминале 7,5 милијарди евра, сепак, отвора пошироко прашање за начинот на кој македонските граѓани управуваат со своите пари. Станува збор за огромен финансиски капитал кој во значителен дел се чува во банкарскиот систем, наместо да се насочува кон различни форми на инвестирање.

Од една страна, високото ниво на депозити покажува дека постои значајна навика за штедење и желба за финансиска сигурност. Од друга страна, поставува прашање колку од тие средства успеваат да генерираат принос кој може да го надомести ефектот од инфлацијата.

Затоа, кога следниот пат ќе погледнете на вашата сметка и ќе видите 10.000 евра, бројката сама по себе не ја кажува целата приказна. Важно е и колку вредат тие пари во реалниот живот, колкав принос носат и колку долго можат да ја задржат својата куповна моќ.

Заштедувањето е првиот чекор кон финансиска сигурност, но управувањето со заштедените средства е сосема друга задача. Парите што стојат непроменети можеби изгледаат безбедно, но инфлацијата постепено може да го направи своето.

На крајот, постои трошок што нема да го видите како посебна ставка на банкарскиот извод. Тоа е вредноста што вашите пари можат да ја изгубат додека само стојат, без да носат доволен принос.