Екстремните дождови во Бразил го загрозуваат квалитетот на арабиката, цените на кафето повторно растат

Бразил би можел да забележи рекордна жетва на кафе, но тоа не значи дека пазарот ќе има доволно од она што најмногу го бараат производителите на премиум мешавини. Невообичаено обилните врнежи во дел од најважните региони за производство на арабика го нарушија квалитетот на зрната, отворајќи нови ризици за глобалната понуда и цените.

Проблемот овојпат не е недостигот од вкупна количина кафе, туку недостигот од висококвалитетна арабика. Токму оваа сорта е особено важна за премиум производите на големите брендови, а Бразил има клучна улога на светскиот пазар бидејќи произведува околу 45 отсто од глобалната арабика.

Ситуацијата доаѓа по неколку години во кои производството на кафе беше под притисок од неповолните временски услови. Претходните проблеми веќе придонесоа за силен раст на светските цени, кои минатата година достигнаа рекордни нивоа.

Сега временските услови повторно го менуваат односот меѓу понудата и побарувачката, но на малку поинаков начин.

Во Серадо Минеиро, еден од најзначајните бразилски региони за производство на квалитетно кафе, обилните дождови пристигнале токму во периодот кога започнувала бербата. Зрелите плодови паѓале од дрвјата, а дел од нив останувале на влажната почва со денови.

Таквите услови создаваат идеална средина за појава на габични инфекции и несакана ферментација. Наместо квалитетно зрно со карактеристичен вкус и арома, дел од родот може да заврши со влага и мувлосан вкус, што го прави несоодветен за највисоките категории кафе.

Производителите се соочиле и со дополнителен проблем. Новите врнежи во јули го погодиле кафето што веќе било распослано за сушење. Поради влагата, процесот морал да биде повторен, што дополнително го зголемило ризикот од влошување на квалитетот.

Проценките на локалните производители покажуваат колку е сериозна ситуацијата. Во регионот, вообичаено од пет до седум отсто од плодовите паѓаат од дрвјата во текот на бербата. Оваа година, поради дождовите, тој удел во просек достигнал околу 20 отсто.

Во исто време, метеоролошките податоци покажуваат дека врнежите во делови од бразилскиот појас за производство на кафе во јуни и јули биле неколкукратно над просекот. Во одредени области биле регистрирани количества и до осум пати поголеми од вообичаените.

Последиците веќе се прелеваат на финансиските пазари. Фјучерсите на арабиката од јуни пораснале за околу 35 отсто, со што е избришан значителен дел од падот што го забележаа цените на почетокот на годината.

Дополнителен притисок создаваат и залихите на сертифицирана арабика во складиштата на американскиот и европскиот пазар. Тие се на нивоа блиску до најниските забележани во овој век, што значи дека секое дополнително намалување на понудата на квалитетни зрна може уште повеќе да ја зголеми нервозата на пазарот.

Особено загрижува фактот што квалитетот на родот во Серадо Минеиро би можел значително да се влоши. Во нормални години, околу 30 до 35 отсто од производството во регионот ги исполнува строгите стандарди потребни за сертифицирана арабика. Оваа година тој удел би можел да се намали на само 10 до 15 отсто.

На прв поглед, ситуацијата изгледа парадоксално. Од една страна, прогнозите укажуваат дека Бразил може да има рекордна жетва, а глобалната понуда на кафе во следната сезона би можела да ја надмине потрошувачката. Од друга страна, на пазарот може да има недостиг токму од зрната со највисок квалитет.

Според американското Министерство за земјоделство, глобалната понуда во сезоната што започнува во октомври би можела да биде поголема од потрошувачката за околу 10 милиони вреќи. Тоа би бил најголемиот вишок во последните шест години, главно благодарение на очекуваната силна жетва во Бразил.

Но, дополнителната количина не може едноставно да го надомести недостатокот на премиум арабика. Квалитетот на зрната е подеднакво важен како и нивната количина, особено за производителите кои зависат од специфични вкусови и стандарди во своите мешавини.

Големите компании би можеле дел од повисоките трошоци да ги пренесат врз потрошувачите, да го променат составот на своите мешавини или да користат поголеми количества кафе од други производни региони. Сепак, за потрошувачите кои бараат врвна арабика, изборот би можел да стане поскап и поограничен.

Токму тоа ја прави ситуацијата особено важна за целиот пазар. Дури и кога вкупната количина кафе расте, климатските услови можат да предизвикаат недостиг од најбараните и најквалитетните зрна.

Бразилската жетва затоа оваа година ќе биде внимателно следена не само поради тоа колку кафе ќе биде произведено, туку и поради тоа колкав дел од него ќе ги исполнува стандардите за премиум арабика.

За љубителите на квалитетното кафе, најважната последица би можела да биде едноставна: кафето нема нужно да го има помалку, но врвната арабика би можела да стане поретка и поскапа. А доколку неповолните временски услови продолжат да влијаат врз производството, притисокот врз цените би можел да се задржи и во наредниот период.