Стар 2.500 години, а полека исчезнува: Судбината на најнеобичниот италијански град

На околу 120 километри северно од Рим, на врвот на висока карпеста формација опкружена со длабоки долини, се наоѓа Чивита ди Бањореџо, едно од најнеобичните и највпечатливите места во Италија. Оддалеку изгледа како сцена од филм или илустрација од стара бајка, со камени куќи наредени на самиот раб на карпата и тесни улички кои водат низ историскиот центар.

Сепак, зад оваа несекојдневна глетка се крие сериозна закана. Тлото врз кое е изграден градот со векови е подложно на ерозија, па карпестата основа постепено се распаѓа и се повлекува. Денес во Чивита живеат помалку од 20 постојани жители, додека илјадници туристи пристигнуваат во текот на годината за да го видат местото кое поради својата судбина го добило прекарот „градот што умира“.

До градот не може да се стигне директно со автомобил. Последниот дел од патувањето се минува преку долг пешачки мост, кој претставува единствена директна врска меѓу Чивита и околината. Преминувањето преку мостот за посетителите е дел од целото доживување, бидејќи од него се отвора впечатлив поглед кон камените куќи и стрмните долини што го опкружуваат градот.

Историјата на Чивита е многу постара од нејзината денешна туристичка слава. Населбата ја основале Етрурците пред повеќе од 2.500 години. Со векови таа била значајно населено место, а нејзината положба на висока карпа претставувала природна заштита.

Некогаш градот имал пет влезни порти, но денес е зачувана само една – Порта Санта Марија, позната и како Порта Кава. До неа се стигнува преку тунел издлабен во карпата, а потоа преку мостот кој денес е препознатлив симбол на Чивита. Современиот мост е изграден во 1995 година, а во одредени периоди локалните власти дозволуваат негово користење и за велосипеди и мотоцикли.

Најголемата опасност за градот, сепак, не доаѓа од неговата изолираност, туку од природата. Чивита е изградена врз вулкански туф, порозна карпа формирана од вулкански материјал. Под неа се наоѓаат слоеви од глина и песок, што дополнително ја зголемува нестабилноста на теренот.

Со текот на вековите, дождот, ветерот и ерозијата постепено ја нагризуваат карпата. Рабовите на платото се повлекуваат, а во минатото имало и одрони при кои биле уништени делови од градот. Страдале куќи, кули и делови од некогашните градски структури.

Поради овие природни процеси, жителите постепено почнале да се иселуваат во околните населени места. Чивита некогаш била многу поголема, но денес во историскиот центар останале само неколку постојани жители.

И покрај тоа, градот никогаш целосно не бил напуштен. Неговите камени куќи, плоштади и тесни улички го зачувале изгледот што се формирал низ средниот век и ренесансата. Токму комбинацијата од стара архитектура и драматичната природна положба ја направила Чивита една од најпрепознатливите туристички дестинации во централна Италија.

Туризмот денес е еден од главните фактори што му даваат живот на градот. Посетители од различни делови на светот пристигнуваат преку мостот за да ги видат средновековните градби, да прошетаат низ тесните улички и да го почувствуваат необичниот амбиент на местото.

Во Чивита се одржуваат и верски настани, културни манифестации и музички фестивали. Нејзината необична архитектура и пејзаж привлекле и филмски екипи, фотографи и уметници, со што градот дополнително станал познат надвор од Италија.

Но популарноста носи и свои проблеми. Големиот број посетители создава дополнителен притисок врз малото и чувствително населено место. Проблемот со прекумерниот туризам стана тема на повеќе меѓународни медиуми, а локалните власти презедоа мерки за регулирање на посетите, вклучително и воведување влезница.

Чивита денес се наоѓа во необична ситуација. Туризмот е неопходен за нејзината економија и за одржување на локалниот живот, но истовремено масовните посети носат дополнителни предизвици за место со ограничен простор и исклучително чувствителна инфраструктура.

И покрај сите проблеми, Чивита ди Бањореџо продолжува да стои на својот карпест врв, како сведоштво за цивилизациите што живееле таму низ повеќе од два и пол милениуми. Нејзината убавина е токму во контрастот меѓу старите камени куќи и неизвесната иднина на тлото под нив.

За туристите, ова е место што изгледа како да излегло од бајка. За малкуте жители, тоа е дом кој секојдневно се соочува со природните сили. А додека посетителите продолжуваат да пристигнуваат преку единствениот мост, Чивита останува во постојана трка со времето и ерозијата, обидувајќи се да го зачува својот дел од италијанската историја.