Дали „офлајн“ стана новиот страв: Зошто луѓето повеќе не сакаат ни момент да останат без телефон и интернет?

За многу луѓе, прекинот на струјата или греењето е сериозен проблем, но во современото секојдневие сè поголема грижа предизвикува и можноста да останат без интернет или мобилен телефон. Податоците од едно истражување покажуваат дека телекомуникациските услуги за дел од граѓаните станале толку важни што нивните сметки се плаќаат пред некои трошоци кои традиционално се сметаат за приоритетни.

Истражувањето за платежните навики покажало дека сметките за мобилни услуги и интернет во одредени домаќинства добиваат предност пред трошоците за градинка, кирија или лекарски услуги. Тоа не значи дека луѓето го потценуваат значењето на домувањето или здравствената грижа, туку укажува на тоа колку длабоко интернетот и мобилната комуникација се вградени во секојдневниот живот.

Мобилниот телефон одамна не е само уред за разговори. Преку него се плаќаат сметки, се користи електронско банкарство, се комуницира со семејството и колегите, се работи, се читаат пораки и електронска пошта, се следат информации и се завршуваат бројни административни обврски. Интернетот, пак, стана неопходен за голем дел од работните и личните активности.

Затоа губењето на интернетот или мобилната мрежа кај дел од корисниците не предизвикува само моментална нервоза. Се создава чувство дека се прекинати од остатокот од светот и дека не можат нормално да ги извршуваат секојдневните обврски.

Токму во таков контекст се користи и терминот „номофобија“, кој го опишува стравот или вознемиреноста поврзана со неможноста да се користи мобилен телефон или да се остане во контакт преку него. Ваквата состојба може да биде поврзана со различни ситуации, како губење на телефонот, празна батерија, недостиг на сигнал или интернет конекција.

Сепак, податоците од истражувањето отвораат и едно многу попрактично прашање – што се случува кога домаќинството нема доволно пари за сите сметки?

Повеќе од половина од испитаниците во Австрија, односно 55 проценти, изјавиле дека во текот на претходната година барем една сметка ја платиле со задоцнување или воопшто не ја платиле. Европскиот просек во истото истражување изнесувал 47 проценти.

Главната причина во значителен дел од случаите била недоволната ликвидност. Околу 40 проценти од испитаниците доцнењето со плаќањата го поврзале со тоа што во одреден момент немале доволно расположливи средства за да ги покријат сите обврски. Во исто време, две третини од нив навеле дека секој месец издвојуваат одредена сума за заштеда.

Токму тука се појавува интересниот парадокс. Иако граѓаните се обидуваат да штедат и да ги контролираат трошоците, кога ќе дојде моментот да се избере која сметка ќе биде платена прва, интернетот и мобилниот телефон често се наоѓаат високо на листата на приоритети.

Причината е очигледна. Откажувањето од интернет или мобилна услуга денес може да значи многу повеќе од губење на можноста за телефонски разговор. За некои луѓе тоа може да значи прекин на работата, отежнат пристап до банкарските услуги, проблеми со комуникацијата или неможност навреме да ги завршат секојдневните обврски.

Секако, самото чувство на нервоза кога телефонот е без батерија или кога нема интернет не значи дека човек страда од номофобија. Но промената во навиките на потрошувачите покажува дека телекомуникациските услуги постепено се преместуваат од категоријата „дополнителен трошок“ во категоријата основна потреба.

Пред една или две децении, домаќинствата при финансиски проблеми полесно можеа да го намалат трошокот за телефон или да се откажат од одредена услуга. Денес таквата одлука е многу потешка, бидејќи телефонот и интернетот се поврзани со речиси секој сегмент од животот.

Затоа интернетот веќе не е само прашање на удобност, туку и на функционирање. Во дигиталното општество, останувањето без конекција за многумина станува слично на губењето пристап до основна инфраструктура.

И можеби токму затоа, кога парите не стигнуваат за сите обврски, сметката за интернет или мобилен телефон сè почесто се плаќа пред некои други трошоци. Светот се промени, а со него се промени и она без кое граѓаните сметаат дека едноставно не можат да функционираат.