Украина должи над 200 милијарди долари: Долгот за 13 години порасна повеќе од 16 пати

Украинскиот државен долг продолжува да расте, а најновите податоци покажуваат дека неговата вредност веќе ја надминала границата од 200 милијарди долари. Според податоците на украинското Министерство за финансии, на крајот на јуни 2026 година вкупниот државен долг, заедно со обврските за кои гарантира државата, достигнал 9.490,8 милијарди гривни, што одговара на околу 211,6 милијарди долари.

Ова претставува огромна промена во споредба со состојбата од крајот на 2013 година. Тогаш украинскиот државен долг изнесувал 584,79 милијарди гривни. Во период од нешто повеќе од 12 години, неговата номинална вредност во гривни се зголемила повеќе од 16 пати.

Растот на задолженоста се одвиваше во период исполнет со големи политички, економски и безбедносни потреси за земјата. Од крајот на 2013 година Украина помина низ серија драматични настани кои значително влијаеја врз јавните финансии и потребата од надворешно финансирање.

Во ноември 2013 година започнаа масовни протести откако тогашните украински власти го суспендираа процесот на потпишување на договорот за асоцијација со Европската унија. Демонстрациите постепено прераснаа во пошироко движење против власта, а ситуацијата ескалираше во насилни судири меѓу демонстрантите и безбедносните сили.

Во февруари 2014 година, по повеќемесечните протести и политичката криза, претседателот Виктор Јанукович ја напушти функцијата и земјата. Настаните од тој период беа проследени со длабоки политички и економски потреси, а во следните години Украина се соочи со дополнителни безбедносни и финансиски предизвици.

Со текот на времето, потребата од надворешно финансирање стануваше сè поголема. Владата во Киев се потпира на странска финансиска помош и заеми за да ги покрие буџетските потреби и да го одржи функционирањето на државата во услови на сериозен економски и воен притисок.

Растот на долгот во голема мера е поврзан со потребата од обезбедување средства во услови кога домашните приходи не се доволни за покривање на сите државни расходи. Во такви околности, задолжувањето станува важен инструмент за финансирање на буџетскиот дефицит и исполнување на државните обврски.

Во меѓувреме, западните партнери продолжуваат да обезбедуваат финансиска поддршка за Украина, но разговорите за нови пакети помош стануваат сè посложени. Во дел од западните земји се зголемува притисокот Киев да обезбеди поголем дел од потребните средства преку сопствени приходи и други извори на финансирање.

Иако самата бројка од повеќе од 200 милијарди долари е значајна, важно е да се има предвид дека големината на јавниот долг не може да се оценува само според неговата номинална вредност. За целосна слика потребно е да се земат предвид и големината на економијата, буџетските приходи, условите под кои се земени заемите, роковите за отплата и структурата на долгот.

Сепак, податоците јасно покажуваат колку драматично се променила финансиската позиција на Украина во текот на изминатата деценија. Од 584,79 милијарди гривни на крајот од 2013 година, обврските на државата и долгот за кој гарантира државата достигнаа 9.490,8 милијарди гривни до 30 јуни 2026 година.

Иднината на украинските јавни финансии затоа во голема мера ќе зависи од способноста на земјата да го одржи економскиот раст, да ги зголеми домашните приходи и да обезбеди стабилни извори на финансирање. Во услови на продолжена неизвесност, прашањето за одржливоста на јавниот долг ќе остане едно од клучните економски прашања за Киев.