„Европа мора да се разбуди“: Лагард предупредува на сериозни економски предизвици

Европската економија се наоѓа пред период на значајни промени, бидејќи моделот на раст што со децении се потпираше на глобалната трговија, силната индустрија и релативно стабилниот меѓународен поредок постепено ја губи својата сила. На тоа предупреди претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, која оцени дека Европа мора да најде нови начини за поттикнување на економскиот развој.

Според Лагард, европската економија во изминатите децении значително профитирала од глобализацијата. Отвореноста кон светските пазари ѝ овозможи на Европа да ја развива трговијата, индустријата и извозот, но условите на кои се темелеше тој модел денес брзо се менуваат.

Еден од најголемите проблеми е растечката трговска фрагментација. Во светот сè почесто се воведуваат нови царини, ограничувања и други мерки што го отежнуваат слободното движење на стоки и услуги. Лагард посочи дека само во текот на минатата година глобално биле воведени повеќе од 2.500 нови трговски ограничувања.

Дополнителен притисок врз европската индустрија доаѓа од Кина, која сè посилно се натпреварува со европските производители и во сектори со висока додадена вредност. Во исто време, Европа ја загуби една од предностите на кои долго се потпираше – релативно ниските трошоци за енергија.

Цената на електричната енергија за енергетски интензивната индустрија во Европската унија минатата година, во просек, била повеќе од двојно повисока од онаа во САД и околу 50 отсто повисока од цената во Кина. Таквата разлика директно влијае врз конкурентноста на европските компании, особено на оние чие производство бара големи количества енергија.

Европа истовремено мора да се справува и со зголемените геополитички тензии и промените во глобалниот безбедносен поредок. Несигурноста на меѓународната сцена дополнително го отежнува планирањето на инвестициите и трговските стратегии, додека компаниите се соочуваат со потреба да се приспособат на нови ризици и посложено глобално опкружување.

Сепак, Лагард смета дека Европа не влегува во овој период без адути. Континентот располага со голем број трговски договори, развиена индустриска база, квалификувана работна сила и единствен пазар со околу 450 милиони потрошувачи. Токму домашниот пазар би можел да има клучна улога во идниот економски раст.

Економијата на еврозоната во текот на минатата година пораснала за 1,5 отсто, а главниот придонес дошол од домашната побарувачка. Таа продолжила да биде важен фактор и во вториот квартал од оваа година, кога економијата забележала раст од 0,4 отсто.

Според Лагард, ова покажува дека европската економија има одредена отпорност и покрај сложените услови на глобалниот пазар. Сепак, таа отпорност треба да се претвори во долгорочен економски раст, а за тоа Европа ќе мора подобро да ги искористи сопствените ресурси и потенцијали.

Особено значајна можност претставуваат новите технологии. Развојот на дигиталната економија, вештачката интелигенција и другите современи технологии може да помогне во зголемувањето на продуктивноста и конкурентноста на европските компании. Но, за да се искористи тој потенцијал, потребни се поголеми инвестиции, побрзо усвојување на иновациите и подобро поврзување на европскиот пазар.

Во тој контекст, единствениот европски пазар останува еден од најголемите неискористени потенцијали. И покрај неговата големина, дел од бариерите меѓу земјите членки сè уште го ограничуваат целосното искористување на неговите можности. Подлабокото економско поврзување би можело да им овозможи на европските компании полесно да растат, да инвестираат и да се натпреваруваат на светскиот пазар.

Пред Европа, според Лагард, затоа не стои само прашањето како да се надмине моменталниот економски притисок, туку и како да се изгради нов модел на раст. Наместо прекумерно потпирање на поволностите од глобализацијата, идниот развој би требало повеќе да се темели на домашната побарувачка, иновациите, продуктивноста и подоброто функционирање на единствениот пазар.

Европа сè уште има значителни економски предности, но времето кога тие сами по себе беа доволни за одржување на конкурентноста очигледно поминува. Предизвикот сега е тие предности да се претворат во нова стратегија која ќе овозможи европската економија да остане конкурентна во светот што станува сè понеизвесен и посложен.