Вештачката интелигенција влегува во канцелариите: Кои работници во Македонија треба најмногу да стравуваат?

Вештачката интелигенција сè побрзо станува дел од секојдневното работење, а нејзиното влијание веќе не се гледа само во технолошкиот сектор. Компаниите низ регионот почнуваат да ги преиспитуваат своите потреби за работна сила, да воведуваат автоматизација и да ги менуваат организациските структури. Експертите предупредуваат дека сличен процес постепено ќе се почувствува и на македонскиот пазар на труд.

Досега автоматизацијата најмногу се поврзуваше со замена на физичкиот труд. Машините преземаа дел од работата во фабриките, магацините и производствените погони, но развојот на вештачката интелигенција отвора сосема ново поглавје. Сега на удар се и работни задачи што традиционално ги извршуваа луѓе во канцеларии.

Професорот д-р Орце Симов оценува дека во периодот што следува ВИ ќе влијае врз бројот на вработени и во Македонија. Според него, најголемите промени нема да се случат преку ноќ, туку постепено, како што компаниите ќе откриваат дека одредени задачи можат побрзо и поевтино да ги извршуваат со помош на алгоритми и автоматизирани системи.

Тоа не значи дека секое работно место ќе исчезне. Многу почесто, дел од задачите ќе бидат автоматизирани, а од вработените ќе се очекува да преземат други одговорности. Сепак, за професиите во кои најголем дел од работата се состои од повторливи, предвидливи и дигитални задачи, ризикот е поголем.

Првите сигнали за ваквите промени веќе се гледаат во регионот. Во Словенија, компании како Орикс, Спортрадар, Ценеје и Мимоврсте во периодот на забрзана дигитализација и воведување на ВИ поминуваат низ намалувања на бројот на вработени или организациски преструктурирања.

Особено внимание привлече примерот со Орикс, компанија од Браг гејминг груп. Во текот на 2026 година матичната компанија најави две намалувања на глобалната работна сила. Во првото реструктурирање бројот на вработени беше намален за околу 12 проценти, а во јули беше најавено дополнително намалување од приближно 19 проценти.

Иако отпуштањата не можат автоматски да се припишат само на вештачката интелигенција, ваквите случаи покажуваат во каква насока се движат компаниите. Намалувањето на трошоците, реорганизацијата и автоматизацијата сè почесто се одвиваат паралелно.

Во Македонија, најголем притисок би можеле да почувствуваат работните позиции каде што значителен дел од процесот може да се дигитализира. Тоа може да се однесува на административни задачи, внесување и обработка на податоци, основна кореспонденција, дел од корисничката поддршка, изработка на стандардизирани извештаи, преводи и други повторливи канцелариски активности.

Но, промената не мора да значи само губење работни места. Вештачката интелигенција создава и нови потреби. Компаниите ќе имаат потреба од луѓе кои знаат да работат со новите системи, да ги проверуваат нивните резултати, да управуваат со податоците и да ги интегрираат алатките во секојдневните процеси.

Токму затоа, најголемата промена на пазарот на трудот можеби нема да биде прашањето дали ВИ ќе го замени човекот, туку кои луѓе ќе успеат најбрзо да се приспособат на новиот начин на работа.

За македонските работници тоа значи дека знаењето и вештините што денес се бараат на пазарот можеби нема да бидат доволни и во иднина. Познавањето дигитални алатки, способноста за работа со ВИ и континуираното усовршување постепено ќе стануваат важен дел од професионалната сигурност.

Вештачката интелигенција, сепак, не може да ги замени сите човечки способности. Работните места што бараат сложено донесување одлуки, одговорност, креативност, комуникација, емпатија или работа во непредвидливи ситуации потешко се автоматизираат целосно.

Она што изгледа извесно е дека промената веќе започна. Машините во изминатите децении го преземаа најголемиот дел од физичкиот труд, а новата генерација технологии навлегува во сферата на интелектуалната работа.

За македонскиот пазар на труд тоа е предупредување, но и можност. Работните места нема нужно да исчезнат во истиот облик, туку ќе се менуваат заедно со технологијата. Прашањето е дали работниците, компаниите и образовниот систем ќе успеат да се приспособат доволно брзо.