Не се потпирајте само на картичката: Еве зошто готовината повторно станува важна

Шведска испраќа необична, но сè порелевантна порака до своите граѓани: секое домаќинство треба да има одредена сума готовина при рака, бидејќи во услови на сериозна криза картичките и електронските начини на плаќање може привремено да престанат да функционираат.

Препораката доаѓа од шведската централна банка, Sveriges Riksbank, која ги повикува граѓаните да бидат подготвени за ситуации во кои електронските системи за плаќање би можеле да бидат недостапни. Како можни причини се наведуваат сериозен сајбер напад, прекин на електричната енергија, нарушување на комуникациските системи или воен конфликт.

Според препораката, возрасен човек би требало дома да има околу 1.000 шведски круни во готовина, односно приближно 110 долари. Сумата е замислена како резервен буџет за основните потреби во период од околу една недела, а не како строго утврден износ за секое домаќинство.

Целта е во случај на прекин на електронските системи граѓаните и понатаму да можат да купат храна, лекови и други неопходни производи. Во таква ситуација проблемот не би бил недостатокот на пари на банкарската сметка, туку неможноста тие пари да се искористат.

Шведска е една од земјите во кои дигиталното плаќање е исклучително распространето. Граѓаните во секојдневието во голема мера се потпираат на платежни картички, мобилни апликации и други електронски услуги, додека употребата на физичка готовина е релативно ниска.

Токму високата зависност од дигиталните системи ги тера институциите да размислуваат за резервни решенија. Доколку дојде до прекин на струјата или комуникациските мрежи, терминалите во продавниците може да престанат да работат, банкоматите да бидат недостапни, а граѓаните да не можат да ги користат своите електронски сметки.

Затоа шведските власти не советуваат граѓаните целосно да се откажат од картичките и дигиталните плаќања. Напротив, идејата е да имаат повеќе различни опции. Покрај одредена количина готовина, се препорачува користење картички од различни банки или издавачи, како и алтернативни електронски системи за плаќање.

На тој начин, доколку еден систем откаже, граѓанинот би можел да се префрли на друг начин на плаќање.

Препораката е дел од пошироките напори на Шведска за подготовка на населението за можни вонредни ситуации. Земјата во изминатиот период преземаше повеќе мерки за информирање на граѓаните како да се снајдат во услови на криза, вклучително и при прекин на снабдувањето со електрична енергија, нарушување на комуникациите и други сериозни закани.

Особено внимание се посветува и на ризикот од сајбер напади, кои можат да предизвикаат сериозни нарушувања без физички да биде оштетена инфраструктурата. Напад врз финансиски или комуникациски системи би можел привремено да го парализира електронското плаќање и да им создаде проблеми на граѓаните и компаниите.

Сличен пристап имаат и други европски земји. Финска и Норвешка, исто така, ги предупредуваат своите граѓани дека не треба целосно да зависат од дигиталните начини на плаќање и дека е корисно да имаат резервна опција во форма на готовина.

Пораката на централните банки не е дека наскоро се очекува голема криза, туку дека граѓаните треба да бидат подготвени за можноста електронските системи, од различни причини, привремено да не функционираат.

Во нормални услови, картичките и мобилните плаќања се побрзи и попрактични од готовината. Но, токму нивната зависност од електрична енергија, телекомуникациски мрежи и функционална финансиска инфраструктура може да стане слабост во вонредни ситуации.

Затоа шведската препорака е едноставна: не е потребно граѓаните да чуваат големи суми пари дома, туку да имаат доволно готовина за основните потреби доколку дигиталното плаќање привремено престане да функционира.

Во време кога светот сè повеќе се движи кон целосно дигитално општество, шведскиот пример потсетува дека најстарото средство за плаќање сè уште може да има важна улога. Картичката може да биде најудобниот начин за плаќање во секојдневието, но во услови на прекин на системите, неколку банкноти во паричникот може да бидат она што ќе овозможи нормално да се купат најнеопходните работи.