Може ли Македонија да ја искористи светската несигурност и да стане нова хит-дестинација за туристите?

Развојот на туризмот со години останува една од неискористените можности за македонската економија. Иако земјата нема морски брег и е релативно мала по територија, Македонија располага со планини, езера, национални паркови, реки, пештерски предели, богато културно наследство и голем број рурални средини кои би можеле да станат дел од современата туристичка понуда. Прашањето е зошто овие ресурси сè уште не се претворени во доволно препознатлив туристички производ.

Според туристичкиот експерт Љупчо Јаневски, доколку Македонија сака да се позиционира како сериозна дестинација за алтернативен туризам, безбедноста мора да стане една од нејзините најсилни конкурентски предности. Туристите кои ќе се одлучат за планинарење на Кораб, велосипедска тура низ Маврово, пешачење по падините на Галичица или престој во рурална средина треба да имаат чувство дека се движат во добро организирана и безбедна туристичка дестинација.

Токму безбедноста може да добие дополнително значење во период кога туристичките навики се менуваат, а геополитичките кризи влијаат врз изборот на дестинации. Туристите сè почесто размислуваат не само за атрактивноста на местото што ќе го посетат, туку и за стабилноста, сигурноста и квалитетот на услугите што ги очекуваат.

Во такви услови, кризите во одредени делови од светот можат да создадат простор за други дестинации. Дестинациите кои можат да понудат слични активности, културни искуства и природни атракции, но во побезбедна средина, имаат можност да привлечат дел од туристите кои би ги промениле своите првични планови.

Македонија има што да понуди, но проблемот е што природното богатство само по себе не создава развиена туристичка индустрија. Езерото не е доволно само да постои, туку околу него треба да има понуда, активности, организирани тури, квалитетно сместување и приказна што ќе го натера посетителот да остане подолго. Истото важи и за планините. Самата планина не носи туристи ако нема уредени патеки, водичи, велосипедски и планинарски рути, авантуристички активности и соодветна инфраструктура.

„Ресурсот сам по себе не е туристички производ. Езерото не продава туризам, туку приказната околу него. Планината не создава ноќевања, туку активностите што се организираат на неа. Манастирот не го продолжува престојот, туку добро осмислената културна рута“, посочува Јаневски.

Токму во креирањето туристички производи Македонија има простор за сериозен напредок. Современиот турист сè помалку бара само класично разгледување на знаменитости. Тој сака искуство, авантура, контакт со природата, локална храна, култура, традиција и можност за активно поминато време.

Тоа отвора простор за развој на планинарски, велосипедски, авантуристички, еко, рурален, гастрономски и културен туризам. Наместо туристот да помине само една ноќ во одредена дестинација, добро осмислената понуда може да го задржи неколку дена и да го поврзе со повеќе региони.

Особено важен потенцијал имаат руралните средини. Голем број села располагаат со природни и културни вредности, традиционална храна и автентичен начин на живот, но тие сè уште се недоволно присутни на туристичката мапа. Развојот на малите семејни сместувачки капацитети, локалната гастрономија, водичките услуги и организираните активности би можел да создаде дополнителни приходи за населението и нови можности за младите.

Туризмот во тој случај не би бил само извор на приходи за хотелите и рестораните во најпознатите туристички центри. Тој може да стане инструмент за рамномерен регионален развој, особено во местата каде што недостигот на работни места и иселувањето создаваат сериозен демографски проблем.

Климатските промени, пак, носат и нови предизвици. Екстремните температури, сушите, пожарите и промените во временските услови постепено го менуваат начинот на кој туристичките дестинации го планираат развојот. Затоа идниот туризам ќе мора да биде не само атрактивен, туку и одржлив и прилагоден на новите климатски услови.

Јаневски предупредува дека една од најголемите заблуди е дека природното богатство автоматски значи туристички успех. Македонија има извонредни ресурси, но без инвестиции, инфраструктура, безбедносни стандарди, квалитетна промоција и професионално креирани туристички производи, тие ќе останат само потенцијал.

Во исто време, промените на глобалниот туристички пазар може да бидат шанса што не треба да се пропушти. Во периоди на геополитички тензии туристите бараат алтернативи, а безбедните европски дестинации можат да добијат поголемо внимание. Македонија има можност да се позиционира токму во тој простор, особено ако понуди комбинација од природа, авантура, култура, гастрономија и безбедност.

Но за тоа е потребно повеќе од убави туристички слогани. Потребна е долгорочна стратегија во која ќе бидат поврзани државата, локалните самоуправи, туристичкиот сектор и локалното население. Само така природните богатства можат да се претворат во производ што ќе се продава на европскиот и светскиот туристички пазар.

Македонија можеби нема море, но тоа не мора да биде нејзината слабост. Во време кога туристите сè повеќе бараат автентични, активни и безбедни искуства, токму планините, езерата, селата, културното наследство и недопрената природа можат да станат нејзината најголема предност.

Прашањето веќе не е дали Македонија има доволно природни и културни ресурси за развој на алтернативниот туризам. Прашањето е дали конечно ќе знае да ги претвори во вистински туристички производ и да ја искористи шансата што ја носат промените на глобалниот туристички пазар.