Дали Македонија ќе остане без транспортни компании?Шенгенските правила ги туркаат во Бугарија и Словенија?

Сè поголем број македонски транспортни компании во последниот период отвораат фирми или префрлаат дел од своите активности во земји членки на Европската Унија, најчесто во Бугарија и Словенија. Причината не е само полесниот пристап до европскиот пазар, туку и сè поголемите административни ограничувања со кои се соочуваат превозниците од земјите што не се членки на ЕУ.

Еден од најголемите предизвици останува примената на шенгенското правило според кое државјаните на земјите надвор од Европската Унија можат да престојуваат најмногу 90 дена во период од 180 дена во шенген-зоната. За професионалните возачи кои секојдневно превезуваат стока низ европските држави, ова ограничување значително го отежнува работењето и создава ризик од застој во транспортните операции.

Поради тоа, дел од македонските превозници избираат да регистрираат компании во Бугарија или Словенија, каде што возачите можат да добијат соодветни дозволи за престој и работа во Европската Унија. На тој начин транспортот продолжува без прекини, а компаниите можат навремено да ги исполнуваат договорените обврски кон своите клиенти.

Според познавачите на секторот, ваквиот тренд е сè поизразен бидејќи работењето преку компанија регистрирана во ЕУ им овозможува на превозниците поголема флексибилност, полесно организирање на меѓународниот транспорт и помал административен товар. Дополнително, Бугарија и Словенија нудат деловна средина што на многу компании им овозможува полесен пристап до европските пазари и побрзо решавање на процедурите поврзани со транспортниот бизнис.

Сепак, ваквата практика има и своја цена. Дел од приходите, даноците и придонесите кои претходно останувале во Македонија, сега се префрлаат во земјите каде што се регистрирани новите компании. Тоа значи дека македонската економија постепено губи дел од финансиските ефекти што ги создава транспортниот сектор, иако административниот и дел од оперативниот персонал во многу случаи остануваат во земјата.

Не сите компании, пак, имаат можност да направат ваков чекор. Отворањето фирма во друга држава бара дополнителни финансиски средства, време и исполнување на бројни административни услови, што претставува сериозен товар особено за малите и средните превозници.

Додека дел од компаниите успеваат да се прилагодат преку преселување на дел од своето работење, останатите се принудени да работат со намален капацитет. Ограничувањата за престој на возачите значат подолги паузи надвор од шенген-зоната, што ја намалува искористеноста на возилата, ги зголемува оперативните трошоци и го отежнува планирањето на меѓународниот транспорт.

Претставници од транспортниот сектор предупредуваат дека доколку не се најде подолгорочно решение кое ќе го олесни работењето на превозниците од земјите надвор од Европската Унија, сè повеќе компании би можеле да го следат истиот пат и да ги преселат своите активности во земји како Бугарија и Словенија.

Доколку ваквиот тренд продолжи, последиците нема да ги почувствуваат само транспортните компании. Намалените домашни капацитети би можеле да доведат до повисоки трошоци за превоз, подолги рокови за испорака на стоки и дополнителен притисок врз целиот синџир на снабдување, што на крајот би можело да се одрази и врз цените што ги плаќаат компаниите и потрошувачите.