Дали македонските институции се „отворена врата“ за хакерите? Пробиен систем на Државниот завод за ревизија

Хакерски напад врз серверот на Државниот завод за ревизија повторно ги отвори прашањата за нивото на сајбер-безбедност во македонските институции и нивната подготвеност да се справат со сè почестите дигитални закани. Според информациите од институцијата, компромитиран е серверот на Заводот, при што од официјалната електронска адреса на директорот Максим Ацевски се испраќаат фишинг-пораки до граѓани, институции и соработници во земјата и во странство.

Од Државниот завод за ревизија предупредуваат примателите да не ги отвораат ваквите пораки и да не кликнуваат на линковите или прилозите што ги содржат. Информатичкиот сектор веќе работи на отстранување на проблемот, а случајот е пријавен и во Министерството за внатрешни работи, кое треба да ја утврди природата и обемот на нападот.

И покрај инцидентот, официјалната интернет-страница на Државниот завод за ревизија останува достапна и продолжува да функционира. На неа и понатаму редовно се објавуваат ревизорски извештаи и анализи за работењето на државните институции.

Овој случај повторно ја отвора дилемата колку навистина се заштитени македонските институции од современите сајбер-напади. Во последните години државниот сектор неколкупати беше цел на хакерски инциденти, што покажа дека ниту институциите кои располагаат со чувствителни податоци не се имуни на дигиталните закани. Експертите со години предупредуваат дека покрај современа техничка опрема, неопходни се постојани инвестиции во безбедносни системи, редовно ажурирање на софтверот, резервни копии на податоците, како и обука на вработените за препознавање на фишинг и други видови сајбер-измами.

Случајот дополнително добива на тежина бидејќи компромитирана е официјална службена електронска адреса, што може да создаде доверба кај примателите и да ги наведе да отворат злонамерни пораки. Ваквите напади најчесто имаат цел да украдат лични или финансиски податоци, лозинки или да овозможат понатамошен пристап до компјутерските системи.

Пред само неколку дена и Министерството за внатрешни работи предупреди на зголемен број фишинг-измами во земјата. Според МВР, граѓаните добиваат лажни СМС-пораки, електронски пораки и известувања преку социјалните мрежи, во кои измамниците се претставуваат како државни институции.

Во дел од случаите, пораките лажно се претставуваат како известувања од Одделот за моторни возила или од системот „Безбеден град“, при што граѓаните се насочуваат кон лажни интернет-страници каде што од нив се бара да платат наводни сообраќајни казни или да внесат лични и банкарски податоци.

Најновиот напад врз Државниот завод за ревизија покажува дека сајбер-заканите стануваат сè посериозен предизвик и за јавниот сектор. Иако институциите реагираат по настанувањето на ваквите инциденти, случајот повторно го отвора прашањето дали постојните системи за дигитална заштита се доволни за да спречат вакви пробиви, особено во време кога хакерските напади стануваат сè пософистицирани и почести. За граѓаните, пак, најважна останува претпазливоста – секоја неочекувана порака што бара кликнување на линк, внесување лозинки или плаќање треба внимателно да се провери пред да се преземе каква било активност.