Скандалозен предлог на ФИФА: Дали Светското првенство оди во рацете на инвеститори?

ФИФА во септември ќе побара од своите 211 членки да гласаат за предлог кој веќе предизвика силни реакции во светскиот фудбал. Станува збор за план за продажба на 20-процентен малцински удел во нова компанија која ќе управува со комерцијалните права и дел од организацијата на натпреварувањата под капата на ФИФА.

Според достапните информации, светската фудбалска организација очекува преку оваа трансакција во текот на 2026 година да обезбеди околу 4,2 милијарди американски долари. Вредноста на новата компанија се проценува на околу 20 милијарди долари.

Новото правно лице ќе работи под името „FIFA Forward Enterprise“ и ќе биде задолжено за управување со комерцијалните активности поврзани со натпреварувањата и настаните што ги организира ФИФА. Од организацијата нагласуваат дека и по евентуалната продажба ќе останат мнозински сопственик и ќе ја задржат целосната контрола врз спортските, регулаторните и управувачките одлуки, како и врз календарот на натпреварувањата.

Како дополнителен аргумент за поддршка на предлогот, ФИФА најави дека доколку трансакцијата биде одобрена, секоја од 211-те национални федерации ќе добие еднократна финансиска помош од 20 милиони долари. Организацијата истакна и дека годишната финансиска поддршка за членките ќе продолжи да расте до 2038 година.

Инвеститорската група која стои зад понудата ја предводи инвестицискиот фонд Thrive Eternal, основан од Џош Кушнер преку компанијата Thrive Capital. Во процесот на реализација на трансакцијата како финансиски советник е вклучена и американската банка JPMorgan.

Сепак, предлогот предизвика силен отпор кај водечките фудбалски организации. УЕФА, како и конфедерациите од Северна и Централна Америка, Азија и други делови од светот, изразија незадоволство поради тоа што не биле претходно консултирани.

Според медиумските извештаи, УЕФА организира итен состанок за да ја разгледа иницијативата, а меѓу можните чекори што се споменуваат е и закана со бојкот на одредени натпреварувања под организација на ФИФА, вклучително и Светското првенство и Светското клупско првенство.

Француската министерка за спорт Марин Ферари оцени дека станува збор за проект кој може суштински да го промени функционирањето на светскиот фудбал и повика европските институции да настапат единствено.

Од УЕФА сметаат дека со ваквиот потег се отвораат сериозни прашања околу идното управување со фудбалот. Организацијата предупреди дека спортот не треба да стане предмет на финансиски трансакции без целосна транспарентност и без претходна согласност од сите засегнати страни.

Слични реакции пристигнаа и од КОНКАКАФ и Азиската фудбалска конфедерација, кои соопштија дека за предлогот дознале преку медиумите и дека не биле вклучени во процесот на подготовка. Англискиот фудбалски сојуз исто така изрази загриженост поради недостигот на информации и најави дека ќе заземе официјален став кога ќе бидат познати сите детали.

Во меѓувреме, британскиот политичар Енди Бурнам јавно го критикуваше планот, оценувајќи дека фудбалот не им припаѓа на инвеститорите, туку на навивачите и заедниците кои со децении го поддржуваат овој спорт.

Дополнителни шпекулации предизвикаа и информациите дека претседателот на ФИФА, Џани Инфантино, би можел по завршувањето на својот последен мандат да преземе висока функција во новата компанија. Според медиумски извештаи, тој би можел да стане главен извршен директор или довереник на новото друштво. Инфантино ги отфрли овие тврдења, нагласувајќи дека такво сценарио никогаш не било предмет на разговори.

ФИФА во последниот период се соочува и со критики поради блиските односи на Инфантино со американскиот претседател Доналд Трамп, а дел од медиумите објавија дека во врска со проектот биле водени разговори и со претставници на американската администрација. Од организацијата не ги коментираа овие информации.

Според финансиските податоци на ФИФА, Светското првенство во 2026 година донело приходи од околу 15 милијарди долари, што е речиси двојно повеќе во однос на претходниот циклус. Организацијата смета дека формирањето на новата компанија ќе овозможи дополнително искористување на комерцијалниот потенцијал на најголемото фудбалско натпреварување.

За да стапи во сила, предлогот мора да добие поддршка од мнозинството национални федерации членки на ФИФА. Исходот од гласањето би можел да има долгорочни последици врз начинот на кој ќе се управува со комерцијалните права и финансиите во светскиот фудбал.