Нелегалната трговија со цигари во Европа бележи раст, Македонија останува под европскиот просек

Нелегалната трговија со цигари повторно се засилува низ Европа, покажуваат најновите анализи, предупредувајќи дека црниот пазар сè повеќе претставува економски и безбедносен предизвик. Според истражување на KPMG, потрошувачката на нелегални цигари во Европската Унија во текот на изминатата година се зголемила за повеќе од седум проценти, достигнувајќи највисоко ниво во последната деценија.

Податоците ја опфаќаат состојбата и во повеќе европски земји надвор од Европската Унија, меѓу кои е и Македонија. Анализата покажува дека нелегалниот пазар на цигари во земјата учествува со 3,6 проценти во вкупната потрошувачка. Иако ова ниво е пониско во споредба со многу европски држави, експертите предупредуваат дека континуираниот раст не треба да се игнорира.

Економските последици од нелегалната трговија не се ограничени само на производителите и легалните трговци. Секоја кутија цигари што се продава надвор од законските канали значи помал прилив на приходи во државниот буџет преку акцизи и даноци. Тоа директно влијае врз средствата што државата ги обезбедува за финансирање на јавните услуги, а истовремено создава простор за ширење на организираниот криминал.

Според експертските анализи, црниот пазар претставува повеќеслоен проблем кој покрај финансиските загуби носи и ризици за контролата на пазарот, функционирањето на институциите и спроведувањето на законите. Откако ќе се воспостават нелегални канали за дистрибуција, нивното сузбивање станува значително покомплексно и поскапо.

Истражувањето на KPMG се однесува исклучиво на нелегалната трговија со фабрички произведени цигари. Во оваа статистика не е вклучен рачно свитканиот тутун, кој според други анализи претставува уште поголем предизвик. Кога ќе се земе предвид и оваа категорија, нелегалната трговија достигнува околу 13 проценти од вкупната потрошувачка на тутун и тутунски производи во Македонија, што укажува дека реалниот обем на нелегалниот пазар е значително поголем.

Искуствата од европските земји покажуваат дека успешното ограничување на нелегалната трговија бара координиран пристап. Најдобри резултати се постигнуваат преку засилен граничен надзор, поефикасна соработка меѓу институциите, размена на информации со легалната индустрија и политики кои не дозволуваат нелегалните производи да стекнат ценовна предност во однос на легалниот пазар.

Иако состојбата во Македонија засега не достигнува размери какви што се забележуваат во некои европски земји, анализите укажуваат дека проблемот бара постојано внимание. Навременото преземање мерки може да спречи понатамошно ширење на нелегалната трговија и да ги намали финансиските загуби за буџетот, како и ризиците поврзани со организираниот криминал.

Растот на нелегалниот пазар на цигари претставува предупредување дека борбата против недозволената трговија останува важен дел од економската и безбедносната политика. Експертите оценуваат дека превенцијата и навремената реакција се значително поефикасни отколку справувањето со веќе воспоставени нелегални мрежи.