Чоколадото останува луксуз: Какаото поевтини, но цените на полиците не се менуваат

Иако цената на какаото на светските берзи во последните месеци значително се намали, потрошувачите сè уште не чувствуваат олеснување кога купуваат чоколадо. Напротив, производителите предупредуваат дека и покрај падот на цената на главната суровина, не постојат услови за поевтинување на производите, бидејќи индустријата сè уште се справува со последиците од рекордниот раст на трошоците во изминатите две години.

По долг период на историски високи цени, какаото сега се тргува за околу 5.327 долари по тон, што е приближно 34 проценти помалку отколку пред една година. За споредба, кон крајот на 2024 година цената накратко достигна речиси 12.000 долари по тон, додека во претходните две децении најчесто се движеше меѓу 2.000 и 3.000 долари.

Рекордниот раст на цената беше предизвикан од слабите жетви во западна Африка, регион кој обезбедува повеќе од две третини од светското производство на какао. Неповолните временски услови, сушите, екстремните температури и влијанието на климатските промени сериозно го намалија приносот во Брегот на Слоновата Коска и Гана, што доведе до глобален недостиг на суровината и нагло поскапување.

Последиците силно ги почувствуваа најголемите производители на чоколада. Швајцарските компании Lindt и Barry Callebaut, како и Nestlé, признаваат дека високите цени на какаото значително ги зголемиле производствените трошоци и ја намалиле профитабилноста.

Lindt соопшти дека во првата половина од годината ги зголемил цените на своите производи во просек за 11,8 проценти, но тоа резултирало со пад на продадените количини за 7,5 проценти. Од компанијата оценуваат дека комбинацијата од високата инфлација, геополитичките тензии и намалената куповна моќ дополнително ја ослабнала побарувачката.

Од друга страна, Barry Callebaut забележал пад на глобалната потрошувачка на чоколадо од 4,4 проценти во текот на третиот квартал, иако компанијата успеала да го зголеми својот обем на продажба благодарение на закрепнувањето на пазарот на какао. Во Nestlé, пак, посочуваат дека повисоките цени на какаото и кафето негативно влијаеле врз оперативната добивка, но очекуваат постепеното стабилизирање на пазарот да донесе подобри профитни маржи во наредниот период.

И покрај падот на цената на суровината, аналитичарите сметаат дека потрошувачите не треба да очекуваат брзо поевтинување на чоколадото. Производителите претходно набавиле големи количини какао по значително повисоки цени, а дополнително се соочуваат со растечки трошоци за енергија, транспорт, амбалажа и работна сила.

Експертите предупредуваат дека климатските промени и понатаму претставуваат сериозен ризик за производството на какао. Иако пазарот моментално покажува знаци на стабилизација благодарение на подобрата понуда, нови климатски екстреми би можеле повторно да предизвикаат нестабилност и раст на цените.

Во меѓувреме, производителите ја менуваат својата стратегија. Наместо да се натпреваруваат преку пониски цени, тие сè повеќе инвестираат во премиум производи, специјални серии и нови вкусови, со цел да ја задржат потрошувачката и покрај повисоките цени.

Lindt неодамна претстави нова линија чоколади инспирирана од таканаречената „Dubai Style Chocolate“, која стана глобален хит благодарение на социјалните мрежи. Компанијата оценува дека ваквите производи успешно привлекуваат нови купувачи и го зголемуваат интересот за брендот.

Сличен пристап најавува и Nestlé, која планира поголеми инвестиции во дигитален маркетинг и соработка со инфлуенсери за да допре до помладата публика. Barry Callebaut, пак, ќе продолжи да ја проширува понудата на премиум производи, наместо да прибегнува кон нови намалувања на цените.

Во одредени пазари, како Германија и Швајцарија, Lindt веќе воведе ограничени сезонски попусти за да ја поттикне продажбата, но засега ниту една од водечките компании не најавува пошироко намалување на цените на чоколадото.

Иако цената на какаото постепено се враќа на пониски нивоа, производителите сметаат дека ќе биде потребно подолго време пред тие промени да се одразат и на полиците во продавниците. Дотогаш, фокусот останува на иновациите, премиум сегментот и маркетингот, наместо на поевтино чоколадо за потрошувачите.