Дали времето поминато во патување до работа треба да се смета како работно време?

За голем број вработени работниот ден не започнува во моментот кога ќе седнат пред компјутерот или ќе влезат во работилницата. Тој започнува многу порано – додека чекаат автобус, седат во автомобил во сообраќаен метеж или патуваат кон работното место. Во големите градови, каде што патувањето до работа и назад често одзема по еден час или повеќе, сè почесто се поставува прашањето дали тоа време треба да има поинаков третман.

За многу работници, два часа дневно поминати во патување значат околу десет часа неделно, односно дополнително време што практично се троши поради работата, но најчесто не се плаќа. Токму оваа тема повторно го отвора прашањето каде завршува приватното време на вработениот, а каде започнува неговата работна обврска.

Според познавачите на трудовото право, одговорот не е едноставен. Традиционално, времето потребно за патување од домот до редовното работно место не се смета за работно време, бидејќи работникот не е на располагање на работодавачот и самиот ја избира локацијата од која ќе доаѓа на работа.

Но, ситуацијата е поинаква кога патувањето е директно поврзано со работните задачи и е организирано од страна на компанијата. Работник кој секојдневно оди на исто работно место не може да се изедначи со лице кое од дома тргнува директно кај клиент, на терен или на друга локација според распоред определен од работодавачот.

Во такви случаи, патувањето не е само обично движење од една до друга точка, туку дел од самата работа. Работникот нема целосна слобода да одлучи каде ќе оди и кога ќе стигне, туку ја извршува обврската што му е доделена.

Ова прашање особено ги засега теренските работници, сервисерите, доставувачите, комерцијалистите, монтажерите и вработените кои често менуваат работни локации. За нив работниот ден може да започне уште во раните утрински часови, кога тргнуваат кон одредена дестинација по налог на фирмата.

Експертите посочуваат дека не е исто работникот кој патува до својата канцеларија и оној кој мора да помине десетици километри за да изврши конкретна задача. Во вториот случај, времето поминато на пат е услов за извршување на работата.

„Не може работникот да тргне рано наутро кон локација одредена од компанијата, да пристигне таму по неколку часа, да ја заврши работата и потоа повторно да патува назад, а да му се признава само времето поминато на самото работно место“, велат познавачи на пазарот на труд.

Од друга страна, работодавачите предупредуваат дека целосното признавање на секое патување од дома до работа како работно време би создало дополнителен финансиски товар за компаниите. Особено би биле погодени фирмите со голем број вработени кои живеат подалеку од работното место.

Според нив, потребно е да се направи јасна разлика меѓу приватното патување и службеното патување. Доколку станува збор за одење на фиксно работно место, компаниите не можат да бидат одговорни за изборот на живеалиштето на вработениот. Но, кога работодавачот го определува местото каде што треба да се изврши задачата, ситуацијата е поинаква.

Синдикатите, пак, сметаат дека современиот начин на работа бара нов пристап кон ова прашање. Според нив, работниците губат време, трошат средства за превоз и имаат помалку време за приватен живот поради обврските поврзани со работата.

Како можни решенија се предлагаат подобри надоместоци за превоз, пофлексибилно работно време, можност за работа од дома каде што природата на работата го дозволува тоа, како и попрецизно регулирање на службените патувања.

Иако целосното претворање на патот од дома до работа во работно време најверојатно би било тешко применливо, сè поголем е притисокот да се направи разлика меѓу обичното патување и патувањето кое е составен дел од работните задачи.

На крајот, суштината на дебатата не е само во тоа кога работникот пристигнува на работното место, туку кога навистина започнува неговиот работен ден. За некого тоа е моментот кога ќе ја отвори вратата на канцеларијата. За друг, денот започнува уште кога ќе тргне на пат кон место кое не го избрал самиот, туку му го определила работата.