Не можеш да очекуваш врвни резултати ако секој ден го минуваш во опкружување кое те влече кон просек

Во бизнисот често слушаме дека успехот зависи од дисциплината, знаењето, упорноста и визијата. Сето тоа е точно, но постои еден фактор што многумина го потценуваат, а кој во пракса многу често има поголемо влијание од сите останати – опкружувањето. Не можеш да очекуваш да создаваш извонредни резултати ако секој ден си дел од средина што ги наградува просечноста, комфорната зона и отпорот кон промени. Без разлика колку си мотивиран како поединец, околината во која работиш постепено ќе почне да го обликува начинот на кој размислуваш, одлучуваш и ги поставуваш своите стандарди.

Луѓето сакаат да веруваат дека се целосно независни од влијанието на средината. Сметаат дека ако имаат доволно силен карактер, никој не може да ги поколеба. Но психологијата и бизнис-праксата одамна покажуваат дека човекот природно се приспособува на средината во која поминува најголем дел од своето време. Тоа не се случува преку големи пресврти, туку преку мали, речиси незабележливи промени во секојдневното однесување. Денес ќе прифатиш да се одложи состанок без причина, утре ќе премолчиш лошо завршена работа, а по неколку месеци ќе сфатиш дека и самиот си ги намалил критериумите што некогаш си ги сметал за непреговарачки.

Во секоја компанија, без разлика дали има десет или илјада вработени, постојат непишани правила кои ја дефинираат организациската култура. Ако во тимот е нормално да се бараат изговори наместо решенија, новите луѓе многу брзо го прифаќаат истиот модел. Ако никој не презема иницијатива, ентузијазмот на поединците постепено згаснува. Од друга страна, кога лидерите и тимот постојано се прашуваат како може нешто да се направи подобро, како да се подобри услугата или како да се создаде поголема вредност за клиентите, тогаш извонредноста станува секојдневна навика, а не случаен резултат.

Токму затоа успешните претприемачи многу повеќе внимание посветуваат на луѓето отколку на самите идеи. Добра идеја во лоша средина најчесто пропаѓа, додека просечна идеја во квалитетен тим има многу поголеми шанси да прерасне во успешен бизнис. Причината е едноставна. Луѓето не носат само знаење и вештини, туку и ставови, очекувања, работни навики и стандарди. Секој нов член на тимот ја зајакнува или ја ослабува културата што компанијата ја гради.

Просечноста никогаш не доаѓа одеднаш. Таа се вовлекува тивко. Почнува со реченици како „не мора денес“, „доволно е и вака“, „клиентот нема да забележи“ или „сите така работат“. На прв поглед тоа изгледа како безначајна отстапка, но кога таквите компромиси ќе станат секојдневие, тие се претвораат во нов стандард. Компанијата повеќе не се натпреварува со најдобрите на пазарот, туку се мери според најниските очекувања што самата си ги поставила.

Од друга страна, организациите што постојано напредуваат имаат сосема поинаков начин на размислување. Во нив грешките не се кријат, туку се анализираат. Успесите не се причина за самозадоволство, туку поттик за нови цели. Наместо да се прашуваат дали може да се направи промена, тие бараат начин како да ја реализираат. Таквата култура создава позитивен притисок. Кога си опкружен со луѓе кои секојдневно работат на себе, учат нови вештини и поставуваат високи стандарди, и самиот почнуваш да размислуваш на ист начин. Не затоа што некој те принудува, туку затоа што тоа станува новото нормално.

Многу компании вложуваат огромни средства во модерни канцеларии, најнова технологија и агресивен маркетинг, а истовремено ја занемаруваат организациската култура. Забораваат дека технологијата не носи резултати сама по себе. Истата алатка може да биде моќно средство во рацете на мотивиран и одговорен тим, но и бескорисна инвестиција ако луѓето немаат желба да се развиваат. Ниту еден софтвер не може да ја замени дисциплината, одговорноста и желбата за континуирано подобрување.

Особено е опасно кога лидерите несвесно толерираат просечност. Секојпат кога ќе се премолчи неодговорност, ќе се награди минимален ангажман или ќе се игнорира неквалитетна работа, се испраќа порака до целиот тим дека стандардите повеќе не се важни. Луѓето многу повеќе го следат она што лидерот го толерира отколку она што го зборува. Затоа културата никогаш не се гради со мотивациски говори, туку со секојдневни одлуки.

Ова не важи само за компаниите. Истото правило важи и за секој претприемач. Ако најголемиот дел од времето го поминуваш со луѓе кои постојано бараат причини зошто нешто не може да успее, многу брзо ќе почнеш и самиот да размислуваш така. Ако разговорите секогаш се вртат околу кризата, политиката, конкуренцијата и неправдите, ќе остане сè помалку простор за идеи, иновации и можности. Но кога си дел од круг во кој се дискутира за нови пазари, подобри процеси, книги, стратегии и искуства, тогаш растот станува природна последица.

Затоа секој лидер треба повремено да си постави неколку непријатни прашања. Дали мојот тим ме предизвикува да бидам подобар или ме убедува дека просечноста е доволна? Дали во компанијата се наградуваат резултатите и иницијативата или само присуството? Дали луѓето се чувствуваат безбедно да предложат нова идеја или молчат затоа што знаат дека секоја промена ќе биде пречекана со отпор? Одговорите на овие прашања многу често ја откриваат вистинската состојба на една организација.

Успехот ретко е производ на една генијална одлука. Почесто е резултат на стотици мали избори што секојдневно ги прават луѓето во една компанија. Токму затоа средината има толку големо значење. Таа ги обликува тие избори, ги поставува очекувањата и ги дефинира границите на она што се смета за прифатливо. Ако тие граници се ниски, и резултатите ќе останат ниски. Ако се високи, луѓето постепено почнуваат да ги достигнуваат.

На крајот, секој претприемач треба искрено да се запраша дали средината во која работи го турка напред или го држи во место. Понекогаш проблемот не е во стратегијата, производот или финансиските ресурси. Понекогаш најголемата пречка е тоа што секој ден сме опкружени со луѓе кои нè убедуваат дека просечноста е сосема доволна. А бизнисите што оставаат трага никогаш не се создадени од луѓе кои се помириле со просекот. Тие се создадени од тимови што одлучиле дека извонредноста нема да биде повремен успех, туку секојдневен стандард. И токму во таа разлика се раѓаат компаниите што не само што преживуваат, туку и долгорочно победуваат.

Стојанова М.