Нуриел Рубини: Ерата на вештачката интелигенција ќе донесе огромно богатство, но и радикални економски промени

Вештачката интелигенција во наредните децении би можела темелно да го промени начинот на кој функционира глобалната економија, а со тоа и концептот на работа, приход и социјална заштита. Според познатиот економист Нуриел Рубини, технолошката револуција што ја носат вештачката интелигенција и роботиката ќе создаде огромен економски раст, но истовремено ќе отвори сериозни прашања за иднината на пазарот на трудот и распределбата на богатството.

Рубини, кој стекна светска репутација поради навремените предупредувања за глобалната финансиска криза во 2008 година, смета дека автоматизацијата во следните две до три децении ќе замени значителен дел од човечката работна сила. Поради тоа, традиционалните мерки, како продолжување на работниот век или постепено зголемување на старосната граница за пензионирање, повеќе нема да бидат доволни за одржување на постојните социјални системи.

Во интервју за Bloomberg, економистот посочи дека најреалното решение би можело да биде воведување универзален основен приход, односно редовна парична поддршка што државата би им ја исплаќала на сите граѓани без оглед на нивниот работен статус или висината на приходите. Според него, ваквата мерка нема да биде само политички избор, туку економска потреба во услови кога машините ќе создаваат сè поголем дел од новата вредност.

Рубини смета дека граѓаните би можеле да добиваат ваква финансиска поддршка не само по пензионирањето, туку и за време на нивниот работен век, додека вештачката интелигенција постепено ја намалува потребата од човечки труд. Тој предупредува дека економскиот модел ќе мора да се приспособи на реалност во која продуктивноста драматично расте, а бројот на традиционални работни места се намалува.

Неговите ставови доаѓаат во период кога сè повеќе земји размислуваат за иднината на социјалните системи. Во Соединетите Американски Држави веќе постојат предупредувања дека фондовите за социјално осигурување во наредната деценија би можеле да се соочат со сериозен финансиски притисок. Според актуелните проекции, резервите за исплата на пензии би можеле значително да се намалат во текот на следните години, што дополнително ја отвора дебатата за нови модели на финансирање.

Идејата за универзален основен приход во последниот период станува сè почеста тема и во Европа. Неколку влади веќе анализираат дали ваквиот модел би можел да помогне во ублажување на последиците од автоматизацијата и губењето работни места, особено во секторите каде што вештачката интелигенција најбрзо се развива.

Рубини, сепак, оди чекор понатаму во своите проценки. Тој смета дека економските придобивки од развојот на вештачката интелигенција ќе бидат историски. Според неговото сценарио, американската економија би можела постепено да го забрза растот, достигнувајќи стапки од два до четири проценти до крајот на оваа деценија, околу шест проценти до 2040 година, а до средината на векот дури и годишен раст од десет проценти.

Иако ваквите проценки се значително пооптимистички од прогнозите на поголемиот дел од економистите, тие се темелат на очекувањата дека општата вештачка интелигенција ќе стане способна да извршува широк спектар когнитивни задачи на ниво еднакво или повисоко од човечкото.

Во такво општество, според Рубини, најголемото прашање нема да биде дали економијата ќе создава доволно богатство, туку како тоа богатство ќе биде распределено. Доколку најголемиот дел од профитот завршува кај сопствениците на технолошките компании кои ги развиваат алгоритмите и роботите, ќе биде неопходно да се најдат нови механизми за распределба на приходите.

Поради тоа, економистот не ја исклучува можноста државите во иднина да воведат модели на делумна јавна сопственост или други форми на учество во профитот на најголемите технолошки компании. На тој начин, дел од богатството создадено преку автоматизацијата би можел повторно да се враќа кај граѓаните преку универзален основен приход или слични програми за социјална заштита.

Според Рубини, вештачката интелигенција нема само да ја трансформира економијата, туку ќе ги промени и темелите на современите општества. Ако прогнозите за масовна автоматизација се покажат точни, државите ќе мора да пронајдат нов баланс меѓу технолошкиот напредок, економскиот раст и социјалната сигурност, бидејќи традиционалните модели на вработување и распределба на приходите можеби повеќе нема да бидат одржливи.