Извозот руши рекорди, но домашната побарувачка останува слабата алка на Кина

Кинеската економија во 2026 година испраќа две различни пораки. Додека на глобалниот пазар бележи рекордни резултати во надворешната трговија и го зацврстува статусот на водечка извозна сила, во внатрешноста на земјата економското закрепнување останува нерамномерно. Слабата домашна потрошувачка, кризата во секторот за недвижности и претпазливоста на потрошувачите продолжуваат да го ограничуваат економскиот раст.

Според официјалните податоци на кинеската Генерална царинска управа, во првата половина од годинава вкупната надворешна трговија достигнала 25,47 трилиони јуани, или околу 3,75 трилиони американски долари, што претставува раст од 16,9 проценти во однос на истиот период лани. Со тоа Кина ја задржува позицијата на најголем светски трговец со стоки.

Извозот продолжува да биде главниот двигател на економската активност. Во првите шест месеци тој пораснал за 13,4 проценти и достигнал 14,73 трилиони јуани, додека увозот се зголемил за 22,1 процент и изнесувал 10,74 трилиони јуани. Повисокиот раст на увозот, според кинеските власти, укажува на постепено воспоставување порамнотежена трговска размена.

Особено успешен бил вториот квартал, кога вкупната вредност на увозот и извозот достигнала 13,61 трилиони јуани, што е најсилен квартален раст во последните неколку години. Само во јуни трговската размена се зголемила за повеќе од 24 проценти на годишно ниво, продолжувајќи ја позитивната серија што трае веќе 17 последователни месеци.

Структурата на кинескиот извоз значително се промени во споредба со претходните години. Наместо производи со ниска додадена вредност, сè поголем удел имаат високотехнолошките индустрии. Машините, електронската опрема, полупроводниците, компјутерските компоненти, опремата за вештачка интелигенција и производите од областа на зелените технологии стануваат носители на извозниот раст.

Извозот на машини и електронски производи се зголемил за повеќе од 20 проценти и денес учествува со речиси две третини во вкупниот кинески извоз. Истовремено, високотехнолошките производи бележат уште побрз раст, додека компјутерската опрема и електронските компоненти достигнуваат рекордни вредности благодарение на глобалната побарувачка за чипови, сервери и инфраструктура поврзана со развојот на вештачката интелигенција.

Дополнителен поттик за кинеските компании доаѓа и од секторот на чистата енергија. Побарувачката за батерии, електрични возила и друга енергетска технологија продолжува да расте, а во јуни извозот на автомобили од Кина за првпат надминал еден милион возила во еден месец.

Покрај традиционалните пазари, Кина успешно ја проширува трговската соработка и со земјите вклучени во иницијативата „Појас и пат“, како и со државите од Африка, Латинска Америка и Југоисточна Азија. Сè поголем дел од кинеската надворешна трговија денес се реализира токму со овие пазари, што дополнително ја намалува зависноста од традиционалните економски партнери.

Значајна улога во овие резултати има приватниот сектор. Приватните компании веќе учествуваат со повеќе од половина од вкупната надворешна трговија, а илјадници претпријатија годинава успеале да влезат на нови странски пазари, што дополнително го зајакнува кинескиот извозен потенцијал.

Сепак, позитивните податоци од надворешната трговија не ја отсликуваат целосната состојба во економијата. Во вториот квартал бруто-домашниот производ пораснал за 4,3 проценти, што е под очекувањата на аналитичарите и претставува забавување во однос на првиот квартал од годината.

Најголемата слабост останува домашната побарувачка. Малопродажбата бележи скромен раст, а кинеските домаќинства и понатаму се воздржани кога станува збор за трошењето. Несигурноста на пазарот на трудот, продолжените проблеми во секторот за недвижности и намалената доверба во економските перспективи влијаат граѓаните внимателно да ги планираат своите трошоци.

Поради тоа, кинеската влада започна нова стратегија насочена кон поттикнување на домашната потрошувачка. Планот предвидува до крајот на деценијата значително да се зголеми вредноста на малопродажбата, со цел домашниот пазар да стане посилен двигател на економскиот раст и да ја намали зависноста од извозот.

Дополнителен фактор на неизвесност претставуваат глобалните геополитички случувања. Тензиите на Блискиот Исток и нестабилноста на енергетските пазари создаваат ризик од повисоки трошоци за суровини и нарушување на синџирите на снабдување, што би можело негативно да се одрази и врз кинеската економија.

И покрај тоа, Меѓународниот монетарен фонд ја подобри прогнозата за економскиот раст на Кина во 2026 година, оценувајќи дека силниот извоз и развојот на високотехнолошките индустрии ќе продолжат да бидат главни двигатели на економската активност. Во исто време, прогнозите за глобалниот економски раст остануваат умерени, што дополнително ја нагласува важноста на кинеската улога во светската економија.

Во јуни Кина оствари трговски суфицит од повеќе од 125 милијарди долари, што повторно ги отвори дебатите со некои од нејзините најголеми трговски партнери, особено Европската Унија, која предупредува на зголемен прилив на кинески индустриски производи. Од Пекинг, пак, најавуваат дека ќе продолжат со политика на отворање на пазарот и постепено зголемување на увозот.

Подобрувањето на односите со Соединетите Американски Држави исто така почнува да дава резултати. Испораките на кинески производи кон американскиот пазар повторно бележат раст, што дополнително ја зајакнува позицијата на кинеските извозници.

Кина така влегува во вториот дел од годината со економија која истовремено покажува голема сила и јасни слабости. Додека фабриките работат со висок интензитет, а високотехнолошките производи освојуваат нови пазари, домашната потрошувачка останува недоволно силна за самостојно да го поддржи економскиот раст. Токму затоа, најголемиот предизвик за кинеските власти во наредниот период нема да биде зголемувањето на извозот, туку враќањето на довербата кај домашните потрошувачи и поттикнувањето на нивната потрошувачка.