ФИФА профитира најмногу од Светското првенство, додека економскиот ефект за САД останува под знак прашалник

Светското првенство во фудбал не го донесе очекуваниот економски бум за Соединетите Американски Држави, иако организаторите најавуваа милијарди долари придобивки од приливот на туристи, потрошувачката и глобалното внимание. Според спортски економисти, најголемиот финансиски победник досега е ФИФА, додека реалниот ефект врз американската економија изгледа значително послаб од првичните прогнози.

Податоците од Националната канцеларија за патувања и туризам на САД покажуваат дека бројот на меѓународни пристигнувања во земјата во јуни, периодот кога се одржуваше групната фаза на турнирот, бил речиси непроменет во споредба со истиот месец минатата година. Растот изнесувал само 0,2 проценти, што не укажува на голем туристички бран каков што очекуваа дел од организаторите.

Особено значајно е што бројот на посетители од Европа, еден од најважните извори на меѓународни туристи за САД, се намалил за 1,2 проценти, додека пристигнувањата од Азија паднале за 5,6 проценти. Зголемување е забележано кај туристите од Африка и Јужна Америка, но овие пазари имаат помал удел во вкупниот број посетители.

И покрај зголемените цени, хотелите во градовите домаќини не забележале значително зголемување на пополнетоста. Анализите на компанијата CoStar, која го следи хотелскиот сектор, покажуваат дека сместувањето поскапело, но побарувачката не се зголемила во обемот што се очекувал.

Пред почетокот на првенството, ФИФА проценуваше дека турнирот може да придонесе со околу 30,5 милијарди долари за американската економија. Сепак, тие пресметки се темелеа на претпоставка дека земјата ќе ја посетат голем број странски навивачи, кои вообичаено трошат повеќе од домашните гости.

Според анализите на Bloomberg Intelligence, ФИФА од Светското првенство би можела да оствари приходи од околу 9 милијарди долари, што дополнително ја нагласува разликата меѓу финансиските придобивки за светската фудбалска организација и реалниот економски ефект врз градовите домаќини.

Експертите предупредуваат дека вакви големи спортски настани често се придружени со претерано оптимистички економски прогнози. Според нив, во пресметките често се занемарува фактот дека дел од туристите избегнуваат дестинации каде што се одржуваат големи настани поради повисоки цени, гужви и дополнителни безбедносни ограничувања.

„Не е доволно само да се видат полни стадиони и улици со навивачи. Видливоста на настанот не значи автоматски и економски успех“, сметаат спортските економисти, кои посочуваат дека придобивките често се концентрираат кај одредени компании, додека јавниот сектор ги презема најголемите трошоци.

Голем дел од финансискиот товар падна врз градовите домаќини. Шеснаесет градови во Северна Америка – 11 во САД, три во Мексико и два во Канада – мораа да инвестираат значителни средства во инфраструктура, транспорт и безбедносни мерки. Само американските градови вложија меѓу 100 и 200 милиони долари за подготовките.

Дополнителен предизвик беа и даночните олеснувања што ФИФА ги бара од домаќините. Некои држави и локални власти се откажаа од дел од приходите за да ги исполнат условите за организација на натпреварите. Според објавени податоци, Флорида, Џорџија и Мисури се откажале од најмалку 57,8 милиони долари потенцијални даночни приходи поврзани со турнирот.

Некои градови претходно одлучија дека финансискиот ризик е преголем. Чикаго ја повлече кандидатурата поради загриженост дека договорот со ФИФА може да создаде преголем товар за даночните обврзници. Лас Вегас, пак, не успеа да ги исполни инфраструктурните услови поврзани со стадионот и теренот.

Сепак, економскиот ефект од Светското првенство сè уште не е целосно измерен. Експертите укажуваат дека нокаут-фазата традиционално носи поголем интерес и можно е дел од странските посетители да пристигнале подоцна во текот на турнирот.

Главното прашање останува дали САД успеале да привлечат токму онаа категорија туристи на која сметаа организаторите – меѓународни навивачи со висока потрошувачка моќ. Доколку најголем дел од посетителите биле побогати гости кои трошат повеќе на сместување, храна и забава, конечниот економски биланс може да биде поповолен.

Но засега, според достапните податоци, Светското првенство изгледа како поголем финансиски успех за ФИФА отколку за американската економија, која допрва ќе го мери вистинското влијание на најголемиот фудбалски настан во светот.