Дали доаѓа најскапата зима досега: Европа со најниски резерви на гас во последните 15 години

Европа влегува во зимската сезона со значително намалени резерви на природен гас, што повторно ја отвора дебатата за енергетската сигурност и можните ценовни шокови на континентот. Според анализи на пазарот, складиштата во Европската Унија се наоѓаат на најниски нивоа во последните 15 години, што ја зголемува неизвесноста пред претстојната грејна сезона.

Проекциите покажуваат дека до крајот на периодот на полнење, кој трае од пролет до есен, европските резерви би можеле да достигнат околу 76 проценти од капацитетот. Тоа е значително под нивото кое вообичаено се смета за безбедна граница за стабилно поминување на зимата, а ваквиот тренд веќе предизвикува загриженост кај енергетските аналитичари и креаторите на политики.

Главната причина за намаленото полнење на складиштата се нарушувањата на глобалниот пазар на течен природен гас, предизвикани од геополитички тензии и прекини во клучните трговски рути. Ограничувањата во испораките од Блискиот Исток, особено преку стратешки важни морски правци, влијаеле врз намалување на глобалната понуда и ја зголемиле нестабилноста на цените.

Европа во новата сезона влезе со невообичаено ниски почетни резерви, а и покрај одредено стабилизирање на цените во текот на летото, снабдувањето останува недоволно за брзо надополнување на залихите. Дополнителен проблем претставува и недоволниот поттик за увоз на течен природен гас од САД, поради релативно ниските пазарни цени кои не ги стимулираат испорачувачите.

Експертите предупредуваат дека ваквата состојба создава ризик од ценовни скокови во текот на зимата, особено доколку побарувачката нагло се зголеми во периоди на ниски температури. Иако моменталните цени на европските гасни пазари се движат во умерени рамки, тие остануваат чувствителни на секој нов геополитички потрес.

Европската комисија засега оценува дека нема непосредна закана за енергетската безбедност, но истовремено препорачува земјите-членки да обезбедат доволно високи нивоа на складиран гас пред почетокот на зимата. Претходните препораки за пополнетост од околу 90 проценти се заменети со пофлексибилен пристап, со минимални нивоа од 75 до 80 проценти, со цел да се избегне дополнителен притисок врз цените.

Аналитичарите посочуваат дека идната состојба на европскиот пазар на гас во голема мера ќе зависи од брзината на враќање на стабилните испораки од клучните производители, како и од развојот на геополитичките односи на Блискиот Исток. Секоја нова ескалација или прекин во снабдувањето може значително да ја влоши состојбата со резервите пред зимата.

Дополнителен ризик претставува и намалувањето на увозот на руски течен природен гас, кој во последните години сочинува значителен дел од европските енергетски текови. Истовремено, Европа бележи и намалена вкупна побарувачка, но тоа не е доволно да го компензира падот на понудата.

Според експертските проценки, доколку пазарните услови се подобрат во текот на летото и испораките се стабилизираат, Европа би можела да влезе во зимата со нешто поповолно ниво на резерви. Сепак, секое доцнење или ново нарушување би можело да доведе до пад на залихите под критичните нивоа, што би ја зголемило веројатноста за нов енергетски притисок на почетокот на наредната година.

Во вакви услови, европскиот енергетски пазар останува силно зависен од надворешни фактори, а стабилноста на цените и снабдувањето ќе биде директно поврзана со развојот на глобалните политички и економски односи во наредните месеци.