Ирак бара поголема квота во ОПЕК за да ја надомести економската штета од војната со Иран

Ирак сè поотворено бара зголемување на својата производствена квота во рамките на ОПЕК, оценувајќи дека сегашните ограничувања не одговараат на економската реалност со која се соочува земјата по воениот конфликт со Иран. Според извори блиски до ирачките власти, финансиските последици од војната, намалениот извоз на нафта и новиот инвестициски бран од водечките светски енергетски компании ја поттикнуваат Владата во Багдад да инсистира на поголемо производство, што може да доведе до нови несогласувања во рамките на картелот.

Барањето на Ирак доаѓа во чувствителен период за Организацијата на земјите извознички на нафта, која веќе се соочува со внатрешни предизвици по конфликтот на Блискиот Исток и неодамнешното повлекување на Обединетите Арапски Емирати од организацијата. Војната предизвика сериозни нарушувања на извозот на сурова нафта, што дополнително ги продлабочи разликите меѓу најголемите производители во Персискиот Залив.

Ирачките власти сметаат дека земјата има силни економски причини да добие повисока квота. Приходите од нафта претставуваат речиси 90 проценти од државниот буџет, па секое ограничување на извозот директно влијае врз јавните финансии. Според енергетски советник на ирачката влада, економскиот притисок значително се зголемил поради прекините во извозот и штетите предизвикани од војната, поради што Багдад бара можност да пласира повеќе барели на светскиот пазар.

По постигнувањето кревко примирје меѓу САД и Иран и најавите за нормализирање на пловидбата низ Ормутскиот Теснец, Ирак сака што побрзо да ги обнови изгубените приходи. Дел од аналитичарите посочуваат дека Багдад разгледувал различни сценарија доколку не добие поголема производствена квота, вклучително и можност за напуштање на ОПЕК. Иако премиерот Али Фалех ал Заиди неодамна изјави дека таква одлука официјално не е разгледувана, самото споменување на ваквата опција ја покажува сериозноста на незадоволството.

Дополнителен аргумент за барањата на Ирак е новиот инвестициски циклус во енергетскиот сектор. Од почетокот на 2025 година, неколку големи меѓународни нафтени компании најавија милијарди долари инвестиции во земјата. Британски БП инвестира до 25 милијарди долари во модернизација на четири големи нафтени полиња во Киркук, француски ТоталЕнерџис реализира проект вреден 10 милијарди долари во Басра, додека ЕксонМобил потпиша договор за развој на нафтеното поле Мајнун. И американски Шеврон размислува за враќање на ирачкиот пазар.

И покрај силниот интерес од странските инвеститори, експертите предупредуваат дека земјата ќе мора да надмине сериозни инфраструктурни ограничувања за да ги реализира своите амбиции. Според податоците на Меѓународната агенција за енергија, Ирак располага со производствен капацитет од околу 4,9 милиони барели дневно, што е значително повеќе од сегашната квота на ОПЕК од 4,378 милиони барели дневно. Тоа значи дека со повисока квота земјата би можела да извезува повеќе од половина милион дополнителни барели дневно и да остварува десетици милиони долари дополнителен приход секој ден.

Амбициите на Багдад не запираат тука. Ирачките власти планираат во наредните години да го зголемат производството на околу седум милиони барели дневно. Новиот премиер Али Фалех ал Заиди најави дека обновата на економијата и привлекувањето странски инвестиции ќе бидат меѓу главните приоритети на неговата влада, а во јули треба да отпатува во Вашингтон, каде што ќе разговара за дополнително економско партнерство со американските компании.

Сепак, аналитичарите предупредуваат дека ваквите цели се исклучително амбициозни. Според нив, ограничените извозни капацитети, недоволната инфраструктура, регулаторните пречки, безбедносните ризици и политичката нестабилност и понатаму претставуваат сериозни пречки за побрзо зголемување на производството. Дополнително, Ирак и во минатото најавуваше значително проширување на капацитетите, но повеќето планови беа ревидирани поради недостиг на инвестиции и технички ограничувања.

И покрај тоа, Багдад останува решен да обезбеди поголем удел на светскиот нафтен пазар, уверувајќи дека новите инвестиции и подобрените услови за работа ќе му овозможат на Ирак постепено да стане еден од најголемите светски производители на сурова нафта.