Светот стравуваше од нафта од 200 долари, Кина го спречи најлошото сценарио

Иако вниманието на светските енергетски пазари последните месеци беше насочено кон преговорите меѓу Вашингтон и Техеран за повторно нормализирање на пловидбата низ Ормутскиот Теснец, сè повеќе аналитичари сметаат дека клучната улога во стабилизирањето на цените на нафтата ја одигра една сосема друга држава. Според нив, Кина, како најголем светски увозник на сурова нафта, се покажала како најважниот фактор што спречил драстичен раст на цените во период на голема неизвесност на глобалниот пазар.

Во екот на конфликтот на Блискиот Исток постоеја сериозни стравувања дека нарушувањето на испораките преку Ормутскиот Теснец ќе предизвика недостиг од повеќе од 11 милиони барели нафта дневно. Дел од аналитичарите предупредуваа дека цената на суровата нафта може да достигне и до 200 долари за барел. Наместо тоа, пазарот остана релативно стабилен. Цената на нафтата „брент“ краткотрајно достигна околу 114 долари за барел, но потоа повторно се намали под границата од 80 долари, благодарение на очекувањата дека транспортот низ Ормутскиот Теснец постепено ќе се нормализира.

Експертите сметаат дека една од главните причини за ваквиот развој е политиката што Кина ја водеше во изминатите години. Пекинг систематски создаваше големи стратешки резерви на сурова нафта, користејќи ги поволните цени на руската и иранската нафта, која поради санкциите се продаваше со значителен попуст. Денес земјата располага со повеќе од една милијарда барели во стратешки и комерцијални резерви, а дел од тие залихи веќе беа искористени за стабилизирање на домашниот пазар.

Покрај резервите, Кина презеде и дополнителни мерки за ограничување на влијанието од кризата. Го намали увозот на сурова нафта, го ограничи извозот на одредени рафинирани нафтени производи и продолжи со забрзано инвестирање во обновливи извори на енергија. Токму енергетската транзиција се покажува како еден од најважните фактори што ја намалуваат побарувачката за нафта во земјата.

Во последните години Кина стана глобален лидер во производството на електрични автомобили, батерии и соларна енергија. Денес речиси секое второ новопродадено возило на кинескиот пазар е електрично или хибридно, а според проценките на Меѓународната агенција за енергија, ваквиот тренд ја намалил дневната потрошувачка на нафта за околу еден милион барели. Намалената кинеска побарувачка придонесе да се ублажи притисокот врз глобалните цени во период кога многу земји бараа алтернативни извори на снабдување.

Но, додека неодамна главната грижа беше можниот недостиг на нафта, сега аналитичарите предупредуваат на спротивен ризик – прекумерна понуда на светскиот пазар. Меѓународната агенција за енергија прогнозира дека со повторното отворање на Ормутскиот Теснец и постепеното закрепнување на производството на Блискиот Исток, веќе следната година понудата би можела значително да ја надмине побарувачката.

Според актуелните проценки, глобалното производство на нафта би можело да расте побрзо од потрошувачката за речиси пет милиони барели дневно. Дополнително, на светскиот пазар би можеле повторно да се појават околу 100 милиони барели кои моментално се блокирани поради конфликтот, а евентуалното олеснување на американските санкции кон Иран би овозможило и значително зголемување на неговото производство.

Во такви околности, вниманието повторно се насочува кон Кина. Додека многу земји веќе обезбедија доволни количини на сурова нафта за следните месеци, токму кинеската побарувачка ќе има клучно влијание врз тоа дали дополнителните количини ќе бидат успешно апсорбирани од пазарот или ќе предизвикаат пад на цените.

По сè изгледа, државата која помогна да се спречи драматичен скок на цените за време на една од најголемите енергетски кризи во последните години, сега би можела да има еднакво важна улога и во спречувањето на глобален вишок на нафта. Затоа, за енергетските пазари повеќе не е најважно прашањето колку нафта ќе има на располагање, туку колку од неа ќе биде подготвена да купи Кина.